Sıfır, Bir, İki, Üç Koş koş Yumurta Koş Yumurta (Elif Yılmaz Yazdı)

0 1 2 3 koş yumurta koş! Nedir bu numaralar? Bunlar yumurtaların koşudaki göğüs
numaraları. Biz 0 ve 1 numarayı destekliyoruz neden mi? Bu konuda yazımda kısaca sizi
bilgilendireceğim.

Öncelikle yumurtanın içeriğinden bahsedecek olursak yumurta; A, D, E ve B grubu
vitaminleri önemli oranda içermektedir. Bir Yumurta ortalama %8 Vitamin B12, %6 Vitamin
A, %10 Protein, %4 Vitamin B6, %6 Vitamin D, %3 Vitamin E, %6 Folik Asit, %2 Tiyomin, %8
Fosfor %15 Riboflavin, %4 Çinko, %4 Demir İçerir. Yumurtanın İçinde bulunan KOLİN
sayesinde beyin fonksiyonlarının yerine getirilmesinde önemli rol oynar. Yumurta sarısı, D
vitamini sağlayan birkaç besinden biridir ve güneş ışıklarından da yeterince faydalanıldığı
takdirde yumurta özellikle çocuklarda D vitamini eksikliğine bağlı kemik bozukluğu
oluşmasını engeller. Yumurta sadece protein değil, demir ve çinko gibi sağlığımız açısından
önem taşıyan mineralleri de içerir. Demir, kan yapımı için gereklidir. Ayrıca demirin büyüme,
gelişme ve hastalıklardan koruma rolü vardır. Bu sebeple ek gıdaya başlanmasında itibaren
bebeklerin beslenmesine yumurta sarısından başlayarak eklemek çok önemlidir. Hayvansal
kaynaklı bir besin olmasına rağmen yumurtanın yağ içeriği düşüktür. Yıllardır kolesterolle
olan mücadelesinden alnının akıyla çıkmıştır. Yani yumurtada kalp damar hastalıkları için risk
faktörü olan doymuş yağ asitleri ve toplam yağ miktarı azdır. Bu sebeple diyetlerde ve
yetişkinlerinde genel beslenmesine eklenmelidir.

Gelelim yumurtaların üzerinde yer almaya başlayan numaralara. Türk gıda Mevzuatı
Yumurta tebliğinde yumurtalar A ve B sınıfı olarak ayrılmaktadır. A sınıfı dediğimiz direk
insan tüketimine sunulan ya da gıda üretiminde de kullanılabilen yumurtalardır. A sınıfı
yumurtalar içerisindeki hava boşluğu, yumurta akı-sarısı, kokusu mevzuatta belirtilen
şartlarda olması durumunda bu sınıfta yer alabilir. Yumurtaların üzerinde belirtilen S-M-L de
büyüklüklerini ifade eder aynı beden numarası gibidir. A sınıfında yer almayan yumurtalar B
sınıfındadır ve bunlar tüketicilere sunulamaz gıda sanayinde kullanılabilir.
A sınıfında olup üzerinde yer alan numaralar da işletme ve kümes numarası ile
yumurtlama tarihi kolayca görülebilir, okunaklı olmalıdır. A sınıfı yumurtanın etiketinde son
tüketim tarihi “…..tarihine kadar tüketilmelidir.” veya “……….tarihinden önce tüketilmelidir‟‟
İfadeleri kullanılarak belirtilmedir. Yumurtalar, yumurtlama tarihinden itibaren 21 gün içinde
tüketiciye ulaştırılır. A sınıfı yumurtanın son tüketim tarihi, yumurtlama tarihinden itibaren 28
günden fazla olamaz.



0-1-2-3 diye en başta belirtilen yumurtanın üretilme metodudur.
0 -organik Yumurta Üretimi sertifikalı olarak yapılmaktadır. Organik üretim şartlarına uygun
yapılan çiftliklerde yine organik şartnameye uygun yaş ta yumurta ırkı tavuk alınarak organik
sertifikalı yemler ile beslenen tavuklardan elde edilen yumurta organik yumurtadır. Organik
diye satılan her üründe mutlaka bu sertifikanın amblemini kontrol etmelisiniz.
1-serbest dolaşım(free range)- doğanın sunduğu doğal besinlerle beslenen, doğada serbest
dolaşan ve doğasına uygun şartlarda yaşayan ve doğal döllenme yöntemleri ile üreyen
tavuklardan elde edilen yumurtalara doğal besi yumurtasıdır.
2-Kümes yumurtacılığı-tavukların belli alanda şartların yapay olarak sağlandığı(nem ,su,
ortam sıcaklığı)Yemlendiği yumurta üretim yöntemidir tavukların kısmen yani kümes içinde
dolaşımı mümkün direk doğayla temasları yoktur.
3-Kafes yumurtacılığı-Kafes sisteminde yapılan yumurta üretiminde tavukların hareket
edememekte, güneş ışığı vb doğal faktörler direk temas olmayıp ortam sıcaklığı vs yapay
olarak hazırlanmaktadır.
Yetiştiricinin hijyeni yumurta üretiminde çok önemlidir.2 ve 3 numaralı yetiştiricilikte
hastalanmalarına karşı antibiyotik kullanımı, GDO „lü yem kullanımı mümkündür çünkü bu
yasalarla mümkündür. 2-3 no‟lu üretimlerle edilen yumurtaların pek bir farkı yoktur. Bu
üretimler Doğal gelişimi değil hızlı gelişim desteklediği için talebi karşılamaya yöneliktir.
Besin değeri açısından en değerli olan tavsiye ettiğim Serbest dolaşım yumurtacılığı
son zamanlarda popüler olmaya başlasa da yapılan üretim, toplam üretimin %1 „i bile
değildir. Bu sebeple talebi asıl karşılayan kümes yada kafes yetiştiriciliğinde kötülemek
amacıyla iddia edilen günde 2-3 kez yumurtlatıyorlar lafı da tamamıyla tavukların
metabolizması içinde mümkün değildir.

Yumurtaların dış kabuklarının köy yumurtasına benzemesi ise tamamen tavuğun
ırkıyla alakalıdır. Yumurtanın sarısının rengi yediği yemlerle alakalıdır. Köy yumurtası gezen
tavuk diye samanlar içinde satılan her yumurta maalesef böyle olmamaktadır. Aksine köy
yumurtası diye satılan tavukların ne hijyen şartlarında ya da ne yedikleri belli değildir yani
tavuğun gezip gezmediği değil üretim koşulları ve ne yediği önemlidir. Belki de saman içinde
normal kümes yumurtası alıyorsunuzdur! Gerçekten serbest gezen ve ne yediğini bildiğiniz
doğal köy yumurtasına ulaşamıyorsanız üzerinde mutlaka damga bulunan yumurtaları tercih
ediniz.
Gelelim son ve en çok sorulan soruya; yumurtayı nasıl saklamalı, tüketiminde neye
dikkat etmeli? Yumurta üretildiği yerde ve tüketiciye ulaştırılana kadarki tüm aşamalarda
temiz ve kuru Yerlerde ve yabancı kokulardan uzak biçimde depolanmalı, darbelerden,
doğrudan güneş ışığından ve büyük sıcaklık değişimlerinden korunmalıdır.
Yumurtlama tarihinden sonraki 18 inci güne kadar yumurtanın soğutulması zorunlu
değildir. Ancak dikkat ederseniz marketlerde artık dolapta yer almaktalar. Ancak 18 inci
günden itibaren (+8)-(+5) °C arasında yani buzdolabında muhafaza etmeliyiz. Yumurtayı
yıkamalı mıyız? Yumurtayı buzdolabından çıkarıp kullanmadan önce yıkamalıyız aksi durum
nem oranını artıracağı için bakteri üretimine sebep olur. Son olarak kırık veya çatlak
yumurtaları asla tüketmiyoruz.
Elif Yılmaz Kuşçu
Gıda Mühendisi-İş Güvenliği Uzmanı
Kaynakça:
 Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği (2014/55)‟Nde Değişiklik Yapılmasına Dair
Tebliğ
(Tebliğ No: 2017/42)
 Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği (2014/55)
 2017 Yumurta tavukçuluğu verileri, Yumurta Üreticileri Merkez Birliği Resmi İnternet Sitesi