Sıfır Atık Dönemi Başlıyor

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, yaygınlaştırılmasına, geliştirilmesine, izlenmesine, finansmanına, kayıt altına alınarak belgelendirilmesine ilişkin ilke ve esasları belirledi.

Sıfır Atık Yönetmeliği; Hammadde ve doğal kaynakların etkin yönetimi ile sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atık yönetimi süreçlerinde çevre ve insan sağlığının ve tüm kaynakların korunmasını hedeflemekte. Sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasına, yaygınlaştırılmasına, geliştirilmesine, izlenmesine, finansmanına, kayıt altına alınarak belgelendirilmesine ilişkin genel ilke ve esasların belirlenmesi de bu yönetmeliğin asıl amacını oluşturmaktadır.

Hangi Kuruluşlar Kapsam Dahilindedir

Bakanlık; sıfır atık yönetim sistemlerinin kurulumunu Mahalli İdarelerden, Alışveriş Merkezlerinden, Zincir Marketlerden, Organize Sanayi Sitelerinden, Hava limanlarından , Limanlardan, Konaklama ve Sağlık kuruluşlarından, Akaryakıt istasyonlarından, dinlenme tesislerinden, Yurt ve Eğitim kurumlarından zorunlu olarak talep etmektedir.




Yönetmeliğin Ek-1 ‘inde belirtildiği üzere bu işletmelere bu geçiş sürecinde bir takvim uygulanacaktır. Uygulama takvimi sonunda gerekli şartları sağlayan kurum ve kuruluşlara “sıfır atık” belgesi verilecektir.

Atık Oluşumunun Önüne Geçilecek

Bakanlık, ilk etapta atığın meydana gelmemesini sağlamayı hedefliyor ve bunu yönetmeliğin ek-2’sinde belirtiyor. Tamir edilebilir cihazların evvela tamir edilmesi; kullan at ambalajlar yerine yeniden kullanılabilir ambalajların kullanılması isteniyor.

“Sıfır Atık Bilgi Sistemi” adıyla bir otomasyon sistemi ile de desteklenecek bu yönetim sistemi, sisteme dahil olması zorunlu olan kurum ve kuruluşlar ile sisteme gönüllü olarak katılmak isteyen kuruluşların kullanması gerekecek. Evsel atıkların sınıflandırılması için gerekli alt yapı da belediyelerce mahalli bölgelerde sağlanacak.

Bakanlık, bu noktada atık ilaçların, pillerin, cam ve plastiklerin koşulsuzca çevreye bırakılmasının da önüne geçmek istiyor.

Devletin Çevre Bakanlığı ve bağlı mercileri yönetmelikle görevlendiriliyor. Hali ile gelecek nesiller için daha temiz bir çevre organizasyonu da başlamış oluyor. Mahalli idarelere halkın atıklarını ayırmaya teşvikine yönelik hizmetler konusunda ise büyük iş düşüyor. Hatta kilit rol mahalli idarelerin de denilebilir…


Bina ve Tesislerde de Yöneticiler Yetkili ve Sorumlu

300 ve üzeri konutu barındıran konut siteleri de sisteme dahil edilmiş durumda. Atık Yönetim Sisteminin siteye entegre edilmesi site yöneticilerinin selahiyetine bırakılmış görünmektedir.

Aynı durum organize sanayi bölgeleri, havalimanları, limanlar, tren ve oto garları da kapsamakta. Bu tür tüzel kuruluşların başkanlığı Sıfır Atık Yönetim Sistemi kurmaları,izlemeleri ve yönetmeleri konusunda yetkilendirilmiş ve sorumlu kılınmış durumda.

Sıfır atık yönetim sistemini kurma yükümlülüğü

 EK-1 listede yer alan bina ve yerleşkelerin uygulama takvimi doğrultusunda, sıfır atık yönetim sistemini kurarak uygulamaya geçmeleri zorunludur. Belirtilen tarihten sonra faaliyete geçen söz konusu yerler ise faaliyet başlangıç tarihinden itibaren bir yıl içerisinde sıfır atık yönetim sistemine geçerler.

Mahalli idareler ise EK-1 listede belirtilen uygulama takvimi doğrultusunda sıfır atık yönetim sistemine geçerler.

Ortak bir yönetimi olan alışveriş merkezleri, iş merkezleri, terminaller gibi yerlerde tüm bina ve yerleşkeyi kapsayacak şekilde sıfır atık yönetim sistemine geçiş planlaması yapılır. Yapılan planlama doğrultusunda alan içerisindeki tüm kurum, kuruluş ve işletmeleri kapsayacak şekilde yönetimin koordinasyonunda sıfır atık yönetim sistemi kurularak eş zamanlı uygulamaya geçilir. Tüm kurum, kuruluş ve işletmeler bu plana dahil olmak zorundadır.

Ortak bir yönetimi olmayan, ancak aynı bina veya yerleşke içerisinde bulunan kurum, kuruluş, işletmeler sıfır atık yönetim sisteminin kurulması konusunda ortak hareket edebilirler.

Sıfır atık yönetim sisteminin kurulması

Sıfır atık yönetim sisteminin kurulmasında mahalli idareler tarafından EK-3/A’da, bina ve yerleşkeler tarafından ise EK-3/B’de verilen kriterler sağlanır.

Sistemin kurulumu için izlenecek yol haritası aşağıda belirtilmiştir:

  •  Çalışma Ekibinin Belirlenmesi: Sıfır atık yönetim sisteminin kurulumundan uygulanmasına ve izlenmesine kadar olan süreci takip edecek sorumlu kişi veya kişiler ile çalışma ekipleri oluşturulur.
  •  Planlama Yapılması: Uygulanacak sıfır atık yönetim sisteminin en etkin şekilde yapılandırılması için, uygulamaya geçmeden önce yapılacaklara ilişkin planlama yapılır. Bu kapsamda;
    1. Mevcut Durum Tespiti: Tüm atıkların kaynağı, türü, miktarı, atık biriktirme, toplama ve taşıma yöntemleri, geçici depolama alanları, atıkların teslim edildiği yerlere ilişkin mevcut durum tespiti yapılır.
    2. İhtiyaç Analizi: Ayrı biriktirilecek atıklar için biriktirme ekipmanları ve geçici depolama alanı ihtiyaçları belirlenir.
  • Eğitim/Bilinçlendirme Faaliyetleri ve Uygulamaya Geçilmesi: Farkındalığı arttırmak için eğitim/bilinçlendirme faaliyetleri yapılır ve sistem uygulanmaya başlanır.
  •  İzleme, Kayıt Tutulması ve İyileştirme Faaliyetleri: Düzenli aralıklarla uygulamanın gerçekleştirilmesine ilişkin izleme çalışmaları yürütülür. Aksayan hususlar için önlemler alınır, gerekmesi halinde güncelleme yapılır. Ayrı biriktirilen atık miktarları, elde edilen kazanımlar gibi uygulamaya ilişkin çıktılar kayıt altında tutulur.



Sıfır Atık Belgesi

Temel seviyede sıfır atık belgesi için kriterler EK -3’te yer alır. Gümüş, altın ve platin sıfır atık belgeleri için puanlama kriterleri ise EK-4 doğrultusunda Bakanlıkça belirlenir.

Temel seviyedeki sıfır atık belgesi için;

  1. Belge başvurusu, EK-3’te yer alan kriterler doğrultusunda sıfır atık yönetim sistemini kuran bina ve yerleşkeler ile mahalli idareler için yapılır.
  2. Başvurular sıfır atık bilgi sistemi üzerinden yapılır. Başvuru esnasında, kurulan sisteme ilişkin sıfır atık bilgi sistemi üzerinden talep edilen bilgi ve belgelerin sunulması zorunludur. Bu bilgi ve belgelere yönelik talep edilen yazılı ve görsel her türlü doküman başvuru sahibi tarafından sıfır atık bilgi sistemine yüklenir. Gerekli görülmesi halinde ek bilgi ve belge talep edilebilir.
  3. Yapılan başvurular il müdürlüğü tarafından sıfır atık bilgi sistemi üzerinden otuz takvim günü içerisinde değerlendirilir. Gerekli görülmesi halinde yerinde incelemelerde bulunulur.
  4. Söz konusu başvuruda herhangi bir eksiklik görülmesi halinde il müdürlüğü tarafından eksiklikler başvuru sahibine bildirilir. Bildirim tarihinden itibaren eksikliklerin otuz takvim günü içerisinde tamamlanarak sıfır atık bilgi sistemi üzerinden sunulması zorunludur. Eksiklikleri tamamlanan başvuru il müdürlüğü tarafından otuz takvim günü içerisinde değerlendirilir. Başvurunun uygun bulunmaması veya belirtilen süre içerisinde eksikliklerin tamamlanarak sıfır atık bilgi sistemi üzerinden sunulmaması halinde sıfır atık belge başvurusu reddedilir.
  5.  Yapılan başvurunun il müdürlüğü tarafından değerlendirilmesi sonucunda EK-3’te yer alan kriterleri sağladığı ve herhangi bir bilgi/belge eksikliği bulunmadığı tespit edilen yerlere temel seviyede sıfır atık belgesi düzenlenir.




Gümüş, altın, platin seviyelerindeki sıfır atık belgesi için;

  1. Temel seviyedeki sıfır atık belgesinin alınmasını takip eden on iki aylık sürenin tamamlanmasına müteakip otuz takvim günü içerisinde, bir yıllık çalışmaya istinaden EK-4 doğrultusunda belirlenen puanlama kriterlerine esas bilgi ve belgeleri sıfır atık bilgi sistemine yükleyerek müracaat etmek zorundadırlar. Diğer yerler ise talep etmeleri halinde bu belgeler için başvuruda bulunabilirler.
  2. Yapılan başvuruların değerlendirilmesi için en az üç il müdürlüğü personelinden oluşan bir komisyon oluşturulur. Komisyon tarafından puanlamaya esas kriterlere ilişkin sıfır atık bilgi sistemi üzerinden sunulan bilgi ve belgeler otuz takvim günü içerisinde incelenerek başvurunun uygunluğu değerlendirilir.
  3. Uygun bulunmayan başvurular sıfır atık bilgi sistemi üzerinden iade edilir.
  4. Başvurunun uygun bulunması halinde başvuru sahibi bilgilendirilerek otuz takvim günü içerisinde komisyon tarafından belirlenen tarihte yerinde inceleme yapılır. Yerinde inceleme esnasında komisyon üyelerine puanlama kriterlerine esas yapılan çalışmalara ilişkin bir sunum yapılır.
  5. Komisyon üyelerince yapılan yerinde inceleme sonucunda puanlama yapılır. Gümüş, altın veya platin sıfır atık belgesi seviyelerinden herhangi biri için gerekli puanın sağlanmadığının tespiti halinde başvuru sahibine iyileştirme yapılması gerektiği bildirilir.
  6. Bildirimin yapıldığı tarihten itibaren otuz takvim günü içerisinde başvuru sahibi tarafından, yapılan iyileştirmelerin sıfır atık bilgi sistemi üzerinden sunulması zorunludur. Sunulan iyileştirmeler komisyon tarafından sıfır atık bilgi sistemi üzerinden otuz takvim günü içerisinde değerlendirilir. Gerekli görülmesi halinde yerinde incelemelerde bulunulur. Yapılan değerlendirme sonucunda üç seviyeden herhangi biri için gerekli puanın sağlanmadığının tespiti halinde başvuru iade edilir.
  7. Komisyon tarafından yapılan puanlamanın belge almak için yeterli olması halinde elde edilen puana göre gümüş, altın veya platin sıfır atık belgesi düzenlenir.
  8.  Belge seviyesinin arttırılmasının talep edilmesi halinde, talep sahibi tarafından puanlamaya esas gerekli bilgi ve belgeler sıfır atık bilgi sistemine aktarılarak yeni kayıt oluşturulur ve bu fıkrada tanımlanan belge süreci yeniden başlar. Yapılacak değerlendirme sonucunda uygun bulunması durumunda belgenin seviyesi yükseltilerek, yeni seviyeye uygun sıfır atık belgesi düzenlenir.

Sıfır atık belgelerinin geçerliliği beş yıldır. Belge alma yükümlülüğü bulunan yerler, belgenin geçerlilik süresi dolmadan üç ay önce belgenin yenilenmesi için başvuruda bulunurlar ve belge süreci yeniden başlar.




Sıfır atık belgesi verilmesi, seviyesinin arttırılması, yenilenmesi ve güncellenmesi için ödenecek bedel her yıl Bakanlık tarafından belirlenir.

Sıfır Atık’lı Günlere Merhaba

Eğer bir işletme sahibiyseniz; sıfır atık konusunda destek almak için Sien Çevre Danışmanlık Firması sizi detaylı bilgi verecektir. Sitemizde yayımlanan indirim kodunu kullanarak uygun ücretlerle danışmanlığınızı alabilir, yasal zorunluluklara uygun davranmanın yanı sıra geleceğimiz içinde önemli bir adım atmış olursunuz. (indirim kodu: gidamuhendisinet)

Vatandaş penceresinden bakıldığında daha temiz bir çevre geleceğimize yatırım olarak görünmekte. Ancak bilimsel gelişmeler ışığında sistemin güncel ve faal tutulması yaşama standartlarımız gereği şarttır.

Bu yönetmeliğin tam metnine ulaşmak için BURAYA tıkayınız. Yönetmeliğin ekleri için BURAYA tıkayınız.