E 500 Sodyum Karbonat

Bir çok gıdada karşımıza çıkan E 500 Sodyum Karbonat , kabartma tozunda da bulunan hacim arttırıcı ve asitlik düzenleyici bir katkı maddesidir. Gıdalarda kullanım limitleri nelerdir ? E 500 nasıl üretilir ? Hangi gıdalarda bulunur ? E 500  helal midir? E 500 Vegan ve vejetaryen tüketimi için uygun mudur? Karşınızda E-500 araştırmamız…

Soda Külü olarak da bilinen E500; Sodyum Karbonat ya da Avrupa Birliğinin verdiği adıyla E500 karbonik asitin sodyum tuzu. Gıda sanayinde asitlik düzenleyici ve kabartıcı katkı maddesi olarak kullanılan sodyum karbonatın farklı formları vardır. Kimyasal kabartıcıların etken maddesi ve sodalı içeceklerde çözünmüş halde bulunan sodyum bikarbonat gıdalarda en yaygın kullanılan formdur. Ticari olarak kokusuz, beyazımsı renksiz ve granül ya da toz kristaller halinde bulunur. Sodyum karbonat suda çok iyi çözünür ve nem çekici özelliğe sahiptir.

Dünya Çapında Gıda Profesyonelleri ile  Tartışma ve Tanışma Platformu Olan Food Science and Technology Desk Hizmetinizde.
Sitemizi desteklemek için tıklayın…

Farklı sektörlerde çok geniş bir kullanım alanına sahip olan sodyum karbonat endüstriyel olarak madencilik yoluyla elde edilen trona cevherinden ya da tuzdan çeşitli kimyasal prosesler kullanılarak elde edilir. Asitliği düzenleyici etkisi de bulunan sodyum karbonat bazı ilaçların bileşiminde etken madde olarak yer alır.

Kabartma tozu olarak bilinen maddede sodyum karbonatın yanında potasyum tartarat bulunur. Katı haldeki sodyum bikarbonat ve tartarat hamura ilave edilen suyla beraber çözünüp ısıyla beraber karbonik asidi oluşturur. Böylece malzemelerin içindeki asit ve baza göre kabarma oluşur.

3 Farklı formda E 500 mevcuttur

  • E 500 (i):Sodyum Karbonat (Alkali sularda doğal olarak da bulunur.)
  • E 500 (ii): Sodyum Hidrojen Karbonat (soda bikarbonatı -Sentetik)
  • E 500 (iii): Sodyum Seskikarbonat (Tuzlu sularda doğal olarak da bulunur.)



E 500’ün Teknik Özellikleri

Sınıfı:

  • Asitlik düzenleyici – Bir gıdanın asitliğini veya bazlığını düzenler
  • Yapışma önleyici ajan – Gıda parçacıklarının birbirine yapışmasını önler
  • Yükseltici ajan – Gaz üreterek hamur hacmini artıran bir madde
  • CAS Numarası: 533-96-0
  • EINECS Numarası: 208-580-9

Helal mi ? Evet. Bütün din gruplarınca helaldir.

Vejeteryanlar Tüketebilir mi ? Evet.  yalnızca et yemeyen vejeteryanlar ve etin yanı sıra süt ve süt ürünleri de yemeyen vejetaryanlar tarafından da tüketilebilir.

Besin İntoleransına ve Alerjik Reaksiyona  Neden Olur Mu ? Büyük miktarlar tüketiminde bağırsaklarda korozyona, mide rahatsızlıklarına, dolaşım sorunlarına neden olur. Düşük dozlarda kullanımında çocuklarda dahi herhangi bir yan etkisine rastlanmamıştır.



Nasıl Üretilir ? Endüstriyel olarak madencilik yoluyla elde edilen doğal trona cevherinden ya da kimyasal sentez yoluyla üretilir. Kimyasal proseslerle sodyum karbonatın üretilmesine yönelik geliştirilen yöntemlerden en yaygın kullanılanı Solvay yöntemi olarak bilinmektedir.

  • Tronadan üretim: Tabiatta doğal olarak oluşmuş sodyum seskikarbonatın saf olmayan hali olan trona 180 – 200 C sıcaklıkta ısıl işleme tabi tutulur. Isıl işlem sonrasında elde edilen malzeme suda çözünerek çözünmeyen safsızlıkların ayrılması sağlanır. Kalan çözelti buharlaştırma ve kristallendirme aşamalarından sonra santrifüj işlemi uygulanarak sodyum karbonat elde edilir.
  • Solvay prosesi: Doymuş tuz çözeltisine amonyak ve karbondioksit gazı verildiğinde meydana gelen reaksiyonların sonucunda süspansiyon halinde sodyum bikarbonat (E 500 -i) kristalleri elde edilir. Santrifüj ayırıcılarla alınan sodyum bikarbonat kristalleri su ile yıkanarak tuz ve amonyak klorürden arındırılır. Ham sodyum bikarbonat ısıl işleme tabi tutularak sodyum karbonat elde edilir.

Hangi Gıdalarda Bulunur ? Tuz, Maden suyu, Hamsi, Peynir, Fındık, Fıstık, Ceviz , Kereviz , Havuç gibi besinler sodyum bakımından oldukça zengin olduğu için bu gıdalarda bulunur. Pastacılık sektöründe; bisküvi, kek gibi hazır ambalajlı gıdalarda bulunmaktadır.

Gıda Kodeksine Göre E- 500’ün Kullanım Limitleri

Ülkemizde kullanımına müsaade edilen katkı maddelerinin arasındadır. ABD yasalarında üç formunda kullanımı mevzutken (ii) formu ve (iii) formu Ülkemizde; AB’de ve Avusturya ile Yeni Zellanda da limitlere göre kullanılır.

Enzim Preparatlarında, içeceklerde dahil olmak üzere son ürünlerde quantim satis prensibine göre eklenebilir. Aynı şekilde tüm besin öğelerinde de E-500 formu kullanılabilir.


Formu Kullanım Alanı Kullanım Limiti (mg/l veya mg/kg) Açıklama İstisna ve sınırlandırmalar
E-500(ii) Aromalandırılmış fermente süt ürünleri, ısıl işlem görmüş ürünler dahil quantum satis
E-500(ii) Olgunlaştırılmış peynir quantum satis sadece ekşitilmiş sütten yapılmış peynir
E-500 Yenilebilir kazeinatlar quantum satis
E-500 Tereyağı, konsantre tereyağı, sıvı tereyağı ve sade yağ quantum satis sadece ekşitilmiş kremadan üretilmiş tereyağı
E-500 Hazırlanmış Et Karışımları quantum satis Sadece hazırlanmış kanatlı eti karışımları, mici, bifteki, soutzoukaki, kebap, seftalia, ćevapčići ve pljeskavice
E-500 Sıvı formdaki sofralık tatlandırıcılar quantum satis
E-500 Tablet formundaki sofralık tatlandırıcılar quantum satis
E-500 Bebek ve Küçük Çocuk Ek Gıdaları Tebliği’ nde tanımlanan işlenmiş tahıl bazlı ek gıdalar ve tahıl bazlı olmayan ek gıdalar quantum satis Sadece kabartıcı ajan olarak
E-500 Küçük çocuklar için diğer gıdalar quantum satis
E-500 Bebekler için özel tıbbi amaçlı diyet gıdalar ve bebekler için özel formüller quantum satis Sadece kabartıcı ajan olarak
E-500 Kakao ve çikolata ürünlerinde 7000 E 170, E 500-504, E 524-528 ve E 530: yağsız kuru maddede %7, potasyum karbonatlar cinsinden


E-500 Toz formdaki sofralık tatlandırıcılar quantum satis
E-500 Tuz quantum satis



Kaynak:

  • Türk Gıda Kodeksi; Katkı Maddeleri Yönetmeliği: Mevzuat.gov.tr
  • Food.gov.uk
  • Fda.org
  • CodexAlimenterius.net
  • Comlaw.com.au
  • Fotoğraf:Pixabay adlı kişinin Pexels ‘daki fotoğrafı