Yeni Etiketleme Yönetmeliğine Göre Alerjen Bildirim Rehberi

Yönetmelik gereği, hazır ambalajlı olmayan gıdalar ve toplu tüketim yerlerinde sunulan gıdalar da dâhil olmak üzere son tüketiciye arz edilen tüm gıdaların etiketlerinde 14 alerjen ya da intoleransa neden olan madde veya ürün belirtilmek zorundadır.

Alerjiye veya intoleransa neden olan madde veya üründen elde edilen her bileşen veya işlem yardımcısı için bildirim yapılmalı; tüketiciler bu konuda uyarılmalıdır.

TGK Etiketleme ve Tüketici Bilgilendirme Yönetmeliğinin Ek-1’inde yer alan madde veya ürün adları açık bir şekilde
kullanılarak bileşenler listesinde belirtilmelidir.

Doğal ve Güvenilir Gıda’nın adresi Zahirepazari.com sayesinde Eve Misafir Çağırmak Çok Kolay

Bileşen Listesinde Alerjen Bildirimi

Bileşenler listesinde  yer alan madde veya ürün adları, bu bilgiyi listenin geri kalan bölümünden açıkça ayıran bir yazı dizgisi vasıtasıyla (örneğin, punto, stil veya arka plan rengi aracılığıyla) vurgulanmalıdır.

ÖRNEK

İçindekiler: Buğday Unu, Şeker,Fruktoz Şurubu, Glukoz Şurubu, Bitkisel Yağlar (değişen miktarlarda Palm, Ayçiçek), Fındık, Toz Kakao (%7), Süttozu, Yumurta, Kabartıcı (Sodyum Hidrojen Karbonat),Emülgatör
(Soya Lesitini), Tuz, Aroma Verici (Etil Vanilin),


Alerjinin İçerme İhtimali Varsa

Bileşen listesi bulundurma zorunluluğu bulunmayan gıdalarda alerji veya intoleransa yol açan madde veya ürün “…. içerir” şeklinde belirtilmelidir.

ÖRNEK

Alkollü içkilerde “Kükürtdioksit içerir”, “sülfit içerir” vb.

Gıdanın Kendisi Alerjin İse;

Gıdanın adı, alerji veya intoleransa yol açan madde veya ürüne açıkça atıfta bulunuyorsa ilgili madde veya ürünü etikette ayrıca belirtmek zorunlu değildir.

ÖRNEK

  • Buğday unu;
  • Süt kaynaklı olduğu açık olan peynir, yoğurt, krema, tereyağı vb.
  • Konserve Ton balığı



Bileşik Kelime Alerjinin gösterimi

Eğer bir gıdanın içerisindeki bir bileşenin ismi alerji veya intoleransa neden olan bir maddenin/ürünün ismini tek kelime içerisinde kısmen içeriyor ise (örn. süttozu) bileşenin adı tamamen vurgulanabileceği gibi yalnızca alerji veya intoleransa neden olan maddeye/ürüne atıfta bulunan kısmın vurgulanması da yeterlidir.

ÖRNEK

  • “Süttozu” ya da “süttozu” şeklinde bildirimler uygun olarak kabul edilir.



Alerjin Birden çok kelime ile oluşuyor ise

Bir bileşenin ismi birden çok ayrı kelimeden oluşuyor ise, sadece alerji veya intoleransa neden olan maddenin/ürünün isminin vurgulanması yeterlidir.

ÖRNEK

  • Soya yağı, buğday unu vb.



Gıda Bileşenlerinden birden fazlası alerjen madde içeriyor ise;

Bir gıdanın birden çok bileşeni veya işlem yardımcısı  alerji veya intoleransa neden olan tek bir madde veya üründen elde edilmişse gıda işletmecisi, bu madde veya ürüne atıfta bulunduğu her yerde vurgulama işlemini tekrar etmelidir.

ÖRNEK

  • Sütlü çikolata (% X) [şeker, kakao yağı, tam yağlı süttozu, kakao kitlesi, emülgatör: lesitin (soya), aroma verici], tahıllı ve sütlü dolgu (% Y)[şeker,yağsız süttozu, bitkisel yağ (palm), tahıllar (% Z) [arpa, pirinç,buğday, karabuğday], susuz süt yağı (sade yağ), emülgatör (soya lesitini), aroma verici



Gıdanın Bütün Bileşenleri Alerjin ise

Bir gıdanın bütün bileşenlerinin alerji veya intoleransa yol açtığı durumlarda alerjiye veya intoleransa yol açan maddelerin tümü bileşenler listesinde farklı yazı tipi, stili veya arka plan rengi vb. yollarla vurgulanabileceği gibi tüm bileşenlerin alerjen olduğuna dair bir ifade de vurgulu bir şekilde yazılabilir.

ÖRNEK

  • İçindekiler: Süt, buğday unu, yer fıstığı, ….
  •  “Ürünün tüm bileşenleri alerjendir”, “Tüm bileşenler alerjendir.” vb.



İsteğe bağlı olarak yapılan alerjen etiketlemesi

Alerji veya intoleransa yol açan madde veya ürünlerin olası ve istem dışı varlığı sebebi ile “iz/eser miktarda ….. içerebilir” şeklinde yapılan bildirimler yalnızca kapsamlı bir risk değerlendirmesi sonucu bulaşmanın kaçınılmaz olması halinde isteğe bağlı olarak yapılabilir.

ÖRNEK

  • “Eser miktarda gluten içerebilir”, “fındık içerebilir”, “soya içerebilir”
  • NOT: Ancak, mevzuatla yasaklanmış bir bileşen için “…içerebilir” şeklinde bir bildirim yapılamaz. Örneğin, Türk Gıda Kodeksi Et ve Et ürünleri Tebliğinde soya ve soya ürünleri kullanılmasına izin verilmeyen gıdalarda “soya içerebilir” bildirimi yer alamaz.



Ek-1 de Yer Alan Alerjen Listesi

Gluten içeren tahıllar:

Bu kategori için alerji ya da intoleransa neden olan madde ya da ürün, “gluten içeren tahıl”dır. Gluten içeren tahıllar: buğday (ör. kılçıksız buğday ve kamut), çavdar, arpa, yulaf veya bunların hibrit türleri ve bunların ürünleridir.

Gluten içeren tahıllar, bileşenin adına atıfta bulunarak bileşen listesinde vurgulanmalıdır.

ÖRNEK

  • Kamut (buğday), Kamut (gluten), kamut (gluten), buğday unu(gluten), buğday

Gluten isteğe bağlı olarak bileşen listesinde Yönetmelikte belirtilen zorunlu alerjen bildirimini takiben belirtilebilir. Bu durumda yalnızca gluten içeren tahılın vurgulanması zorunludur.

ÖRNEK

  • Arpa (gluten)

Hariç Tutuklan Ürünler

  • Dekstroz dâhil buğday bazlı glukoz şurupları (*)
  • Buğday bazlı maltodekstrinler (*)
  • Arpa bazlı glukoz şurupları
  • Tarımsal kökenli etil alkol üretimi de dahil olmak üzere alkollü içkiler için distilat yapımında kullanılan tahıllar

(*):Uygulanan proses alerjenite seviyesini arttırmadıkça bunlardan elde edilen ürünler


Kabuklular:

Istakoz, yengeç, karides, kerevit vb. kabuklular bu grup altında yer almaktadır. Kabukluların bileşenler listesinde bildiriminde doğrudan kabuklu adı vurgulanabileceği gibi, Ek-1’de yer alan kategori başlığı olan “kabuklu” kelimesi de vurgulanabilir.

ÖRNEK

  • Karides, Kerevit (kabuklu), Yengeç (kabuklu) vb.



Yumurta ve yumurta ürünleri

Yumurta ve yumurta ürünleri için alerjen bildirimi, Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliğinde tanımlanan yumurta ve diğer tüm yumurtaları kapsar.

ÖRNEK

  • Pastörize yumurta, Bıldırcın yumurtası vb.



Balık ve balık ürünleri

Balıkların doğrudan balık türü vurgulanabileceği gibi, kategori başlığı olan “balık” da vurgulanabilir.

ÖRNEK

  • Levrek, Somon (balık) vb.

Hariç Tutulan ürünler

  • Vitamin veya karotenoid preparatlarında taşıyıcı olarak kullanılan balık jelatini
  • Bira ve şarapta durultma yardımcısı olarak kullanılan balık jelatini veya Isinglass (balık tutkalı)




Yerfıstığı ve yerfıstığı ürünleri:

Bu kategori için alerji ya da intoleransa neden olan madde ya da ürün doğrudan bileşen adına atıfta bulunarak vurgulanmalıdır. Rafine edilmiş veya edilmemiş olmasına bakılmaksızın yerfıstığı yağı “yerfıstığı” na atıf
yapılarak etiketlenmelidir.

ÖRNEK

  • Yerfıstığı yağı




Soya fasulyesi ve soya fasulyesi ürünleri:

“Soya fasulyesi” ya da “Soya” kelimesi soya fasulyesi kaynağını belirtmek için yeterlidir. Ancak örneğin kaynağının soya fasulyesi olduğu açıkça belli olmayan gıdalar için “soya” ifadesi mutlaka vurgulanmalıdır.

ÖRNEK

Soya yağı, Tofu (soya), Tofu (soya)

Hariç Tutulan ürünler

  • Tam rafine soya fasulyesi yağı (katı ve sıvı) (1)
  • Soya fasulyesinden elde edilen tokoferollerin (E306) doğal karışımları, doğal D-alfa tokoferol, doğal D-alfa tokoferol asetat, doğal D-alfa tokoferol suksinat
  • Soya fasulyesi kaynaklı bitkisel yağlardan elde edilen bitkisel steroller ve bitkisel sterol esterleri
  • Soya fasulyesi kaynaklı bitkisel sıvı yağ sterollerinden üretilen bitkisel stanol esteri




Süt ve süt ürünleri:

Sütten elde edildiği tüketici tarafından anlaşılabilir olan peynir, yoğurt, tereyağı gibi gıdalarda doğrudan bileşenin vurgulanması yeterlidir. Ancak, sütten elde edildiği ya da bileşiminde süt bulunduğu herkes tarafından bilinmeyen mascarpon, quark, laktoz gibi gıdalar için süte açıkça atıf yapılmalıdır.

ÖRNEK

  • Yoğurt, Mascarpon (süt ürünü), laktoz (süt), laktoz (sütten), laktoz (süt bileşeni) vb.

Hariç Tutulan ürünler

  • Tarımsal kökenli etil alkol üretimi de dahil olmak üzere alkollü içkiler için distilat yapımında kullanılan peynir altı suyu
  • Laktitol



Sert kabuklu meyveler:

: Badem (Amygdalus communis L.), fındık (Corylus avellana), ceviz (Juglans regia), kaju fıstığı (Anacardium occidentale), pikan cevizi (Carya illinoiesis (Wangenh.) K.Koch), brezilya fındığı (Bertholletia excelsa), antep fıstığı (Pistacia vera), macadamia fındığı ve Queensland fındığı (Macadamia ternifolia) ve bunların ürünleri listelenen sert kabuklu meyveler dikkate alınmalıdır. Sert kabuklu meyvelerden elde edilen işlem yardımcıları veya bileşenler
de açıkça ilgili sert kabuklu meyveye atıf yapmalıdır.

ÖRNEK

  • Doğal aroma verici (badem) (kaynak materyal badem)

Hariç Tutulan Ürünler

  • -Tarımsal kökenli etil alkol üretimi de dahil olmak üzere alkollü içkiler için distilat yapımında kullanılan sert kabuklu meyveler



Kükürt dioksit ve sülfitler:

Son üründe teknolojik fonksiyonu olan ve gıda katkı maddesi olarak gıdalara eklenen kükürt dioksit ve sülfitler içindekiler listesinde belirtilirken fonksiyon adı veya E-kodu ile belirtilmelidir.

ÖRNEK:

  • Kurutulmuş elma (Koruyucu: kükürt dioksit).

Ancak E-kodunun belirtildiği durumlarda da tüketicinin açıkça anlayabilmesi için alerjen açıkça referans gösterilmelidir. Son üründe teknolojik fonksiyonu olsun olmasın kükürt dioksit veya sülfitlerin 10 mg/kg’ ın üzerinde olması durumunda alerjen bildirimi zorunludur.

Sülfitin başka bir kimyasal içinde yer alması durumunda yalnızca “sülfit”in vurgulanması yeterli olmakla birlikte tüm bileşene de vurgu yapılabilir.

ÖRNEK

  • Sodyum metabisülfit
  • Sodyum metabisülfit



Susam ve susam ürünleri

Bileşen olarak kullanılan tahin için; tahin (susam) veya tahin (susam)  şeklinde bildirimler kabul edilebilir.

Yumuşakçalar ve ürünleri

Bu gruba; istridye, mürekkep balığı, salyangoz, midye, ahtapot gibi ürünler dahildir. Bu gruptan bir bileşen kullanıldığında doğrudan bileşenin vurgulanması yeterli olabileceği gibi, bileşenin grup adı ile birlikte vurgulanması da kabul edilebilir.

ÖRNEK

  • Midye, Ahtapot (yumuşakça) vb.



Acı bakla ve acı bakla ürünleri, Kereviz ve kereviz ürünleri, Hardal ve
hardal ürünleri

Alerjen olan bileşenin vurgulu yazılması yeterlidir. Ancak, bu ürünlerden elde edilen bir bileşen kullanıldığı durumlarda grup adının parantez içinde verilerek vurgulanması gerekmektedir.

ÖRNEK

  • Oleoresin (acı bakla tohumu)



Hazır ambalajlı olmayan gıdaların alerjen etiketlemesi:

Son tüketiciye veya toplu tüketim yerlerine; hazır ambalajlı hale getirilmeksizin satılan gıdalar, satış yapılan işletmede tüketicinin talebi doğrultusunda paketlenerek satılan gıdalar, doğrudan satış için hazır ambalajlı hale getirilmiş olan gıdalar ile toplu tüketim yerlerinde son tüketiciye sunulan hazır ambalajlı olmayan gıdalar için de alerjiye ya da intoleransa neden olan bileşenlerin bildirimi zorunludur.

Toplu tüketim yerlerinde bu bilgiler tüketici tarafından kolayca görülebilecek, açıkça okunabilecek şekilde aşağıda verilen menü örneği gibi veya yazı tahtaları, broşür benzeri araçlar vasıtasıyla da son
tüketiciye sunulabilir.








Kaynaklar:

Tarim.gov.tr
Mevzuat.gov.tr