Yapay Tatlandırıcılar ve Sağlık Riskleri

Yapay veya yoğun tatlandırıcılar, yaygın sofra şekerinin yerine kullanılan bileşiklerdir. Bu tatlandırıcılar, üretim işlemleri sırasında sükrozun ikmesi olurlar ve genellikle daha az kalori içerir. Peki ya sağlık riskleri?

Dünya çapında en çok kullanılan beş ana yapay tatlandırıcı : aspartam, asesülfam potasyum ve neotam, ayrıca sakarin ve sukraloz …

İlk kez 1965 de keşfedilen Aspartam dünyanın en çok kullanılan yapay tatlandırıcısıdır. Özellikle 2000’li yılların başıyla düşük kalorili beslenme popüler hale geldikçe yiyecek ve içeceklerde yaygın olarak kullanılmaya başladılar.



Yapay tatlandırıcıların neden olabileceği zararlı etkiler

Yoğun, yapay tatlandırıcılar her zaman gıda alımı ve diyabet başlangıcı arasındaki bağlantıyı çevreleyen çeşitli çalışmaların merkezi olmuştur. Bir çok araştırma diyabetin başlaması ile şekeri tüketme arasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Bir kişi günde en az bir diyet içeceği veya şekerle tatlandırılmış içecek içtiğinde diyabet geliştirme riskinin daha da arttığını bilinmektedir. Normal kilolu, ancak şekerli içecekler tüketen insanlar da diyabet geliştirme olasılıkları yüksektir.

Çok sayıda çalışma, yapay tatlandırıcıların metabolik sendrom geliştirme riski, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri seviyesi, aşırı karın yağı ve anormal kolesterol seviyeleri ile karakterize edilen bir durum kümesi arasında bir bağlantı olduğunu göstermiştir. Önceki çalışmalara göre, yapay olarak tatlandırılmış içecekler içen insanların, içmeyenlere göre metabolik sendromdan iki kat daha fazla etkilenme olasılığı vardır.

Ek olarak, şekerli içecekler yüksek bir obezite riski ile ilişkilidir. San Antonio Kalp Çalışması’ndan elde edilen veriler,   yedi ila sekiz yıllık bir süre boyunca yapay olarak tatlandırılmış içecekler içen erkek ve kadın katılımcıların, içmeyenlere göre daha fazla kilo aldıklarını göstermektedir.




Başka bir çalışma, yapay olarak tatlandırılmış içecekler tüketen hem erkek hem de kadın ergenlerin, takip döneminde artan vücut kitle indeksi ve artan vücut yağ yüzdesi olduğunu göstermiştir.

Yapay olarak tatlandırılmış içecekler de şeker yüklü içecekler de koroner kalp hastalığı riskinde artışa sebep olmaktadır. İki veya daha fazla porsiyon şekerli içecek tüketen kişilerin koroner kalp hastalığı, hipertansiyon ve diğer kardiyovasküler hastalıklar geliştirme olasılığı daha yüksektir. 2012 yılında yapılan bir araştırma, yapay olarak tatlandırılmış içeceklerin içilmesinin inme riskini artırabileceğini de göstermiştir.

Ayrıca, diyet içeceklerde kullanılan yoğun tatlandırıcıların böbrek sorunlarına neden olduğu bulunmuştur. 2011 yılında yapılan bir araştırma, günde iki veya daha fazla diyet içecek tüketen kadınların böbrek fonksiyonlarında düşüş olduğunu görülmüştür.

Yoğun tatlandırıcıların sindirim sistemindeki bakteri topluluklarını da olumsuz etkilediği bilinmektedir. Zararlı kimyasalların, yiyecekleri yağa dönüştüren bağırsak bakterileri popülasyonunu arttırdığı ve bu da karaciğer hastalıkları ve kalp rahatsızlıkları geliştirme riskini artırdığı gösterilmiştir. Zararlı tatlandırıcıların hormonal dengesizliği de tetiklediği bulunmuştur.

Ayrıca, bazı çalışmalar yoğun tatlandırıcılar ve kanser arasında bir bağlantı kurmuştur . Örneğin, bir hayvan çalışması, aspartam ile beslenen sıçanların lenfoma ve lösemi geliştirme olasılığının daha yüksek olduğunu göstermiştir.



Yapay tatlandırıcıların zarar verdiği vücut sistemleri

Yoğun tatlandırıcılar hem kardiyovasküler profili hem de sindirim sağlığını etkiler. Benzer şekilde, aroma maddeleri böbrek sağlığını olumsuz yönde etkiler. Yapay tatlandırıcların vücuda verdiği zararları özetlersek;

  • Yoğun tatlandırıcılar tip-2 diyabet, obezite ve metabolik sendroma neden olabilir.
  • Yoğun tatlandırıcılar hipertansiyon, koroner kalp hastalığı ve inmeye yol açar.
  • Yoğun tatlandırıcılar kanser başlangıcı, böbrek fonksiyon bozukluğu ve hormonal dengesizlik ile sonuçlanır.
  • Yoğun tatlandırıcılar hem vücudun kardiyovasküler profilini hem de sindirim sağlığını etkiler.
  • Yoğun tatlandırıcılar böbrek sağlığını ve karaciğer durumunu da etkiler.





Kaynaklar: 

WiseGeek.com
MedicalDaily.com
AnnMarieGianni.com