E- 951 : Aspartam Nedir?

Aspartam, şeker yerine kullanılan neredeyse hiç kalorisi olmayan insan yapımı bir tatlandırıcıdır . Aspartik asit ve fenilalanin olmak üzere iki amino asitten oluşan bir bileşiktir . Aspartik asit vücut tarafından üretilirken, fenilalanin gıdalardan alınabilen bir amino asittir. Genetik hastalık olan fenilketonüriden (PKU) muzdarip insanlar ve fenilalanini metabolize edemeyenler  aspartam içeren  ürünlerden kaçınmalıdır.

Ambalajlı ürünlerde, özellikle “diyet” gıdaları olarak etiketlenen ürünlerde yaygın olarak kullanılır. Bu gıdalar diyet sodası, şekersiz dondurma, düşük kalorili meyve suyu ve sakız gibi ürünlerdir.


Aspartamın yol açabileceği zararlı etkiler

Yiyecek ve içeceklere tatlı bir lezzet vermek için sadece çok az miktarda aspartam gereklidir, çünkü şekerden yaklaşık 200 kat daha tatlıdır .

PKU’dan muzdarip ve şizofreni için ilaç alan kişiler aspartamdan kaçınmalıdır.

Fenilalanin, et, balık, yumurta ve süt ürünleri gibi protein kaynaklarında bulunan esansiyel bir amino asittir. Kanda çok fazla fenilalanin bulunduğunda ve uygun şekilde işlenemediğinden PKU’lu insanlar için oldukça zehirlidir.

Aspartamdaki fenilalanin, şizofreni ilaçları kullananlar için zararlıdır. Bazı şizofreni ilaçlarının bir yan etkisi olan diskinezinin kontrolsüz kas hareketlerini tetikleyebilir.

Bir çalışma ayrıca , besleyici olmayan tatlandırıcıların kullanıldığı gıda ürünlerinin baş ağrısı, depresyon, davranışsal ve bilişsel etkiler, nörolojik etkiler, erken doğum riski, kardiyovasküler etkiler ve kronik böbrek hastalığı riskine neden olduğunu bildirmiştir.

Aspartam ayrıca kanser, nöbetler, baş ağrısı, depresyon, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), baş dönmesi, kilo alımı, doğum kusurları, lupus, Alzheimer hastalığı ve multipl skleroz gibi bir dizi rahatsızlıkla da bağlantılıdır. Bununla birlikte, bu bağlantıları kanıtlamak için daha fazla araştırma ve daha fazla kanıt gereklidir.


Aspartam tarafından zarar gören vücut sistemleri

Aspartamın bileşenleri bir dizi vücut organına ve sistemine zarar verebilir. Aslında aspartam tüketiminin 90’dan fazla farklı sağlık yan etkisi vardır . Aspartamın zarar verdiği organlardan biri gözlerdir. Körlüğe, azalmış görme ve bulanıklaştırma, parlak flaşlar, dalgalı çizgiler, ağrı, gözyaşı azalması, kontakt lenslerde sorun ve şişkin gözler gibi görüş bozukluklarına neden olabilir.

Kulaklar için, çınlama veya vızıltı ile başlayan kulak çınlamasına ve belirgin işitme bozukluğuna neden olabilir.

Sinir sistemi için epileptik nöbetlere, baş ağrılarına, migrenlere, baş dönmesine, kafa karışıklığına, hafıza kaybına, şiddetli uyuşukluk ve uyku haline, uzuvların parestezi veya uyuşukluğuna, şiddetli konuşma kayması, şiddetli hiperaktivite ve huzursuz bacaklara, atipik yüz ağrısı ve şiddetli titremeye neden olabilir..

Dahası, şiddetli depresyon, sinirlilik, saldırganlık, kaygı, kişilik değişiklikleri, uykusuzluk ve fobilere neden olabilir.

Göğüs için, çarpıntıya neden olabilir taşikardi, nefes darlığı ve yüksek tansiyon gibi yan etkileri de vardır.

Aynı zamanda mide bulantısını, ishali, karın ağrısını ve yutulduğunda ağrıya neden olarak gastrointestinal sistemi etkiler.

Aspartamın deride kızarıklık olmadan kaşıntı, dudak ve ağız reaksiyonları, kurdeşen ve astım gibi ağırlaştırılmış solunum alerjileri gibi yan etkileri de vardır.

Bu yapay tatlandırıcı ayrıca vücudun endokrin ve diyabet kontrolü kaybı, belirgin incelme veya saç kaybı, kilo kaybı, kademeli kilo alımı, hipoglisemi ve şiddetli adet öncesi ağrı sendromu içeren metabolik fonksiyonları da etkiler.

Aspartamın diğer yan etkileri arasında idrara çıkma sırasında işeme ve yanma sıklığı, aşırı susama, sıvı tutma, bacak şişmesi, şişkinlik ve enfeksiyona karşı artan duyarlılık sayılabilir.


Türk Gıda Kodeksine göre E-951 Aspartam’ın kullanımı

Türk gıda kodeksine göre aspartam; “tatlandırıcı” sınıfında yer almaktadır. TGK Etiketleme ve Tüketici Bilgilendirme Yönetmeliği gereği; Fenilalanin kaynağı içeren tüm ürünler  Gıdanın adına eşlik eden bilgi vermek zorundadır.

Gıda Katkı maddeleri yönetmeliği eklerine ulaşmak için tıklayın!

Aspartım kullanımı ürün bazlı inceleme yapıldığından genellikle enerjisi azaltılmış gıdalarda kullanılabilir olduğu görülmektedir.

 

  • Hem E 951 hem de E 950 ’nin miktarları, Aspartam- asesülfam tuzunun tek başına veya E 951 ve E 950 ile birlikte kullanım miktarından fazla olamaz.
  • Aspartam- asesülfam tuzu için maksimum kullanım miktarı, bunun ana bileşenleri olan Aspartam (E 951) ve asesülfam-K (E 950)’nın maksimum   kullanım miktarlarına göre belirlenir.
  • Limitler (a) asesülfam K eşdeğeri veya (b) Aspartam eşdeğeri olarak ifade edilir.

Kaynaklar

MedicineNet.com
HealthLine.com
NCBI.NLM.NIH.gov
SweetPoison.com
TGK Katkı maddeleri Yönetmeliği