Saçlarınız Ne Yediğinizi Bilir!

Saçınızın her bir teli ince ince yediklerinizin jaydınız oluşturur. Saç telleri, yiyeceklerinizden gelen amino asitlerden yapıldığından, o gıdalardaki proteinin kimyasal izlerini korurlar. En son bir porsiyon zeytinyağlı yaprak sarması mı yediniz yoksa bol tereyağlı bir iskender mi?

Utah Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen bir araştırma, kişilerin sosyoekonomik durumlarından kaynaklı beslenme değişikliklerinin saçlar üzerinden değerlendirilebileceğini gösterdi. Mısırla beslenen hayvan deneklerin saçlarındaki protein oranının yüksek olması düşük sosyoekonomik profil olarak addedildi. Araştırmacılar, bu çalışmalarını bir topluluğun diyetini ve sağlık risklerini değerlendirmenin bir yolu olarak görmekteler. Çalışma Proceedings of the National Academy of Sciences’da yayınlandı .

U’s School of Biological Sciences’tan profesör Jim Ehleringer, “Bu bilgiler, diyet eğilimlerini anketlerin yakalayamayacağı şekillerde ölçmek için kullanılabilir” dedi ve “Sağlık topluluğunun, saç izotop anketlerini kullanarak, özellikle farklı ekonomik gruplarda beslenme modellerini değerlendirmeye başladığını görmek istiyoruz.” şeklinde açıklamalarda bulundu.



İzotop ipuçları

Araştımanın kökeni 1990’ların başına dayanıyor. Denise Dearing ve Thure Cerling ve meslektaşları, memeli diyetlerinin izlerinin saçlarına yansımasının yollarını aramaya başlamışlardı. Farklı gıda kaynaklarının farklı oranlarda kararlı izotopları veya aynı elementin atomları biraz farklı ağırlıklara sahiptir. Yiyecekler amino asitlere parçalandıkça, karbon ve nitrojen de dahil olmak üzere yiyeceklerimizde bulunan izotoplar, saçlarımız da dahil olmak üzere vücudumuzun tüm bölümlerine girerler.

2008’de Ehleringer, Cerling ve meslektaşları saçın izotopik bileşiminin, içtikleri sudaki izotoplar sayesinde bir kişinin yolculuğunun izini sürebileceğini gösteren sonuçlar yayınladılar. Sonra ise saçtaki karbon ve nitrojen izotoplarından neler öğrenebileceklerini düşünmeye başladılar.

Hayvan beslenme operasyonlarında canlı hayvanların yedikleri mısırların izleri arandı. Bunun yanında farkı bir grup da bitki, baklagil ve sebzeler ile beslendi. Mısır yiyen hayvanların kıllarında mısırdan gelen proteinlerin amino asit izotoplarına rastlanıldı. Farklı bitkisel beslenme grubunda olanlar da ise tüketilen ürünün proteinlerine has izotoplara rastlanıldı.

Araştırmanın daha da ilerletilmesi gerektiğini düşünen araştırmacılar  bazı saç örneklerine de ihtiyaç duydular



Saç ne bilir

Araştırmacılar örnek toplamak için Amerika Birleşik Devletleri’nin 65 şehrinde berber ve kuaförlere gittiler. Ayrıca, tek bir kentsel alanı yoğun bir şekilde incelemek için Salt Lake Vadisi’ndeki 29 bölgeden örnekler topladılar.

Ehleringer, berberlerin ve salon sahiplerinin desteğini aldıklarını söylese de; çöplerden saç örnekleri almak zorunda kaldılar. Saç örnekleri  bireyleri temsil eden tanımlanabilir kümeler halinde sıralandı. Bu örnekleme tekniğinin bireyin yaşına, cinsiyetine, gelirine, sağlık durumuna veya izotop kaydı dışında herhangi bir başka faktöre kör olduğunu biliniyordu. Tüm araştırma ekibi, yaklaşık 700 kişiyi temsil eden örnekler topladılar.

Sonuçlar, saç izotop oranlarında hem yerel hem de ulusal olarak, ancak nispeten dar bir aralıkta farklılıklar gösterdi. Araştırmacılar, bu varyasyon içinde, karbon izotop değerlerinin, örneklerin toplandığı bölgelerdeki yaşam maliyeti ile ilişkili olduğunu buldular.

Salt Lake Vadisi’nden toplanan örnekler, izotop varyasyonunun arkasındaki faktörleri daha ayrıntılı olarak inceleme fırsatı sundu. Şaşırtıcı bir şekilde, saçtaki karbon izotopları, numune alma yerindeki saç kesiminin fiyatı ile ilişkilendirildi. Yazarlar, “[karbon izotop] değerlerini bilerek, bir bireyin saç kesimi için ödediği ortalama maliyeti tahmin etmenin mümkün olabileceğini hayal etmemiştik” diye yazdılar.

Yazarlar, diyete yönelik bir bakış açısıyla, mısır benzeri izotop imzalarının daha düşük sosyoekonomik alanları arasında daha baskın olduğunu gözlemledi. Bu durum numunelerdeki ağırlıklı olarak et yiyenlerin proteinlerini mısırla beslenen hayvanlardan, muhtemelen konsantre hayvan besleme operasyonlarından aldığını gösterdi.

Bir adım daha ileri gittiler. Yazarlar, belirli bölgelerde (numunelerin alındığı) vücut kitle indeksindeki eğilimleri hesaplamak için sürücü belgesi verilerini kullanarak, izotop oranlarının obezite oranlarıyla da ilişkili olduğunu buldular. Doğal olarak sosyoekonomik duruma göre bölgeye iletilmesi gereken sağlık hizmeti için de gerekli bir çalışma olduğu düşüncesi ortaya çıktı.

Ehleringer, saç izotop analizinin bir topluluğun sağlık risklerini değerlendirmek için bir araç olabileceğini söylüyor. Bir bireyin diyetinin entegre, uzun vadeli bir ölçüsü olarak bu ölçüm, farklı yaş grupları ve farklı sosyoekonomik gruplar arasındaki diyet seçimlerini anlamak için kullanılabilir. Zira sağlık problemlerinin öncesinde yapılan beslenme anketleri bireysel veriler içerdiğinden her zaman gerçeği yansıtmaya bilir.

Kaynaklar:

Your hair knows what you eat and how much your haircut costs


ScienceDaily.com

Dergi Referansı:

James R. Ehleringer, Stephannie Covarrubias Avalos, Brett J. Tipple, Luciano O. Valenzuela, Thure E. Cerling. Stable isotopes in hair reveal dietary protein sources with links to socioeconomic status and healthProceedings of the National Academy of Sciences, 2020; 201914087 DOI: 10.1073/pnas.1914087117