E vitamini Nedir? Kaynakları ve Sağlık Yararları…

Antioksidan denildiğinde akla ilk gelenlerden biri E vitamini olur. Kan şekeri seviyelerini düzenlemeye yardımcı olan bu vitamin göz sağlığı, sinir sistemi, dişi ve erkek üreme sistemleri ile solunum, boşaltım ve kardiyovasküler sistemler için oldukça önemlidir. Peki kaynakları nelerdir? E vitaminin sağlık yararları nelerdir?

E Vitamini, tokoferollerin (tokolün metil türevleri) ve tokotrienollerin sınıflandırması kullanılan genel bir ad olmakla beraber yağda çözünen altı bileşikten oluşur:

  • Alfa tokoferol – en yaygın ve biyolojik olarak aktif (5,7,8, -trimetiltokol)
  • Beta-tokoferol (5,8, -trimetiltokol)
  • Delta-tokoferol (8, -trimetiltokol)
  • Alfa-tokotrienol
  • Gama-tokotrienol
  • Delta-tokotrienol



Tokoferol, E vitamini besin olarak nasıl çalışır?

Tokoferol Yunancadan türetilmiştir: tocos doğum anlamına gelir ve pherein meydana getirmek demektir. İsminden yola çıkılırsa insan ve hayvan üreme vitamini olarak addedilebilir. Öte yandan bileşiğin sonundaki “-ol”, kimyasal bir alkol için standart sonlama ekidir.

E Vitamini esas olarak yağlı dokularda, karaciğerde ve vücut kaslarında depolanır. Aspir , kanola , mısır, zeytin , pamuk tohumu ve soya fasulyesi gibi soğuk preslenmiş bitkisel yağlarda bulunur .

Yetişkinler için hastalıkların önlenmesi ve tedavisi için dozaj, günde 400 ila 800 uluslararası birim (IU) E vitamini’dir.( Bir çocuğa E vitamini vermeden önce doktorunuza danışın). Varfarin (Coumadin), aspirin veya klopidogrel (Plavix) gibi kan sulandırıcı ilaçlar alan kişilerde kanama riski nedeniyle E vitamini kullanımından kaçınılmalıdır.


E vitaminin sağlık yararları

E vitamini antioksidan özelliklere sahiptir. Vücudu serbest radikallerin zararlı etkilerinden korur ve doymamış lipidleri oksidasyondan korur. Aynı zamanda vücudun kalp hastalığı ve kanser gibi ciddi hastalıklara karşı direncini artırır.

E Vitamini, kan şekeri seviyelerini düzenlemeye yardımcı olabilir, böylece diyabetin başlamasını önleyebilir ve halihazırda tip-2 diyabeti olan kişilerde kan şekeri seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir.

E vitamini , uzun süreli psikotik ilaç alımının bir yan etkisi olan ve yüz, çene, dudaklar ve dilin istemsiz hareketleriyle karakterize olan geç diskinezinin tedavisine yardımcı olabilir . Ayrıca, insan immün yetmezlik sendromunu (HIV) ve edinilmiş immün yetmezlik bozukluğunu (AIDS) tedavi etmek için kullanılan bir ilaç olan AZT’nin yan etkilerine karşı da koruma sağlayabilir.


E vitamini ile desteklenen vücut sistemleri

E vitamini, kardiyovasküler sistem için iyidir. Araştırmalar, vücutlarında yüksek miktarda E vitamini bulunan kişilerin kalp rahatsızlığına yakalanma ihtimalinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Örneğin, Kalp Sonuçları Önleme Değerlendirmesi (HOPE) denemesi, 400 IU E vitamini (d-alfa-tokoferol) almanın kalp krizi, felç veya kalp hastalığından ölüm risklerini azalttığını gösterdi.

E vitamini sindirim sistemine iyi gelir. Çalışmalar, A vitamini ve C vitamini ile birlikte veya bir multivitaminin parçası olarak E vitamini alan kişilerin kolorektal adenoma veya kolon kanserinin öncüsü olan kolon ve rektumun glandüler tümörüne karşı korunduğunu göstermiştir.

E vitamini solunum sistemine iyi gelir. 77.000’den fazla erkeğin katıldığı bir araştırmaya göre, E vitamini almak akciğer kanseri riskinde küçük bir düşüş göstermiştir.

E vitamini erkek üreme sistemi için iyidir. Araştırmalar, daha fazla E vitamini alan erkeklerin prostat kanserine yakalanma riskinin daha düşük olduğunu gösteriyor. Nitekim, bir çalışma altı miligram (mg) beta-karoten, 100 mikrogram (mcg) selenyum, 120 mg C vitamini, 30 mg E vitamini (alfa-tokoferol) ve 20 mg çinko, prostata özgü antijen seviyeleri normal olan erkeklerde prostat kanseri riskini azaltabilir.

Farklı bir çalışma, günlük 50 mg E vitamini alan 29.133 sigara içen kişinin prostat kanserine yakalanma veya prostat kanserinden ölme riskinin daha düşük olduğunu göstermiştir. Ancak araştırmacılar, E vitamininin hastalıklarla savaşmanın en iyi yolu olduğunu belirtirken, besin takviyelerinden değil yiyeceklerden almanın en iyi yol olduğunu belirtmektedirler.

E vitamini sinir sistemine iyi gelir. Bir çalışma, yüksek E vitamini seviyelerine sahip kişilerin – sadece takviyelerde bulunan d-alfa-tokoferol değil – yaşlandıkça Alzheimer hastalığına yakalanma olasılığının daha düşük olduğunu göstermiştir.

E vitamini almak, Alzheimer’ın ilerlemesini de yavaşlatabilir. Başka bir çalışmada, halihazırda Alzheimer hastalığı teşhisi konmuş ve 2.000 IU E vitamini (d-alfa-tokoferol) alan 341 kişinin hastalıklarının ilerlemesi yaklaşık 200 gün geciktirilmiştir.

E vitamini, oküler sistem için iyidir. Beta-karoten (15 mg), C vitamini (500 mg) ve çinko (80 mg) ile birlikte (400 IU) alınması, makula dejenerasyonu gibi yaşa bağlı göz hastalıklarının gelişmesine karşı koruma sağlayabilir.  E vitamini ayrıca, üveanın iltihabı olan üveite veya sklera ile retina arasındaki gözün orta tabakasına karşı da koruma sağlayabilir.

E vitamini dişi üreme sistemi için iyidir. Bir çalışma, adet görmeden iki gün önce ve üç gün sonra 500 IU E vitamini alan kadınların daha az ağrı yaşadığını göstermektedir.

E vitamini boşaltım sistemine de iyi gelir. Böbreklerin zarar görmesini önlemeye yardımcı olur.



Kaynaklar

CHM.bris.ac.uk
UMM.edu
Wikipedia