DSÖ: “Ülkelerin %90’ı Covid-19 Pandemisinde Temel Sağlık Hizmetleri Sunamıyor!”

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 105 ülkenin raporlarına dayanarak COVID-19’un sağlık sistemleri üzerindeki etkisine ilişkin bir anket yayınladı . Mart-Haziran 2020 döneminde beş bölgeden toplanan veriler, hemen hemen her ülkenin (% 90) sağlık hizmetlerinde kesinti yaşadığını ve en büyük zorlukları düşük ve orta gelirli ülkelerin rapor ettiğini göstermektedir.

Çoğu ülke, birçok rutin ve seçmeli hizmetin askıya alındığını, kanser taraması ile tedavisi ve HIV tedavisi gibi kritik bakımın düşük gelirli ülkelerde yüksek riskli kesintilere uğradığı bildirildi. Yapılan açıklama bir çok riskli sağlık durumunun kesintiye uğradığı kaydedildi.



Temel Sağlık Hizmetlerinde Aksaklık Endişe Verici

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, “Anket sağlık sistemimizdeki çatlaklara ışık tutuyor, ancak aynı zamanda pandemi sırasında ve sonrasında sağlık hizmetlerini iyileştirmek için yeni stratejiler oluşturmaya da hizmet ediyor” dedi. Uzmanlar sağlık sisteminin Covid-19’un bu denli büyük boyutlarda etkilediği sağlık sisteminin acil eylem planlarını tekrar gözden geçirilmesi konusunda hem fikirler.

Önemli bilgi kaynaklarından gelen raporlara göre, ülkeler ortalama olarak 25 izleyici hizmetinden oluşan bir setin% 50’sinde kesintiler yaşadı.

Rapor edilen ve en sık kesintiye uğrayan alanlar:

  • Rutin aşılama – sosyal yardım hizmetleri (% 70)
  • Tesis temelli hizmetler (% 61)
  • Bulaşıcı olmayan hastalıkların tanı ve tedavisi (% 69)
  • Aile planlaması ve doğum kontrolü (% 68),
  • Ruhsal hastalıklar sağlık bozuklukları (% 61)
  • Kanser teşhisi ve tedavisi (% 55).

Ayrıca sıtma tanı ve tedavisinde (% 46), tüberküloz vaka tespiti ve tedavisinde (% 42) ve antiretroviral tedavide (% 32) aksaklıklar bildirdi. Diş bakımı ve rehabilitasyon gibi bazı sağlık bakımı alanları, hükümet protokollerine uygun olarak kasıtlı olarak askıya alınmış olabiliyor. Diğer hizmetlerin birçoğunun kesintiye uğramasının, kısa-orta ve uzun dönemde nüfus sağlığı üzerinde zararlı etkileri olması bekleniyor.



Hizmet Sunum Stratejileri Uyarlanmalı!

Mevcut durumda ülkelerin% 22’sinde 24 saat acil servis hizmetlerinde yaşanan aksaklıklar, ülkelerin% 23’ünde acil kan transfüzyonu kesintiye uğramış, ülkelerin% 19’unda acil ameliyatlar etkilenmiş olarak görünüyor.

Ayakta hasta kabulünde gerçekleşen %76’lık azalmada ise bireylerin pandemi döneminde hastanelere gitmeyi çok tercih etmedikleri yönünde düşünce de hakim.

Bunun yanında sağlık personelinin bu süreçte oldukça yıpranmış olması ve tedavi için gerekli tedariklerin ilerleyen zamanlarda sıkıntıya düşecek olması da bu sürecin uzun süre atlatılamayacağı görüşünü hakim kılıyor.

Yapılan açıklamada bu tür araştırmalar ile DSÖ üye ülkeleri desteklemeye devam edeceğini bildirildi. Ancak Covid-19 pandemisinin yaralarının hızlı bir şekilde sarılması ve sağlık sistemlerinin gerekli revizyonla tekrar hayata geçirilmesi de amaçlanıyor. Pandemi sonrası sağlık sistemlerinin ciddi bir revizyondan geçmesi de gündeme alınmalı görüşünde olan DSÖ: gelişecek olan yeni pandemi süreçleri için de sağlık sistemlerinin hazırlıklı olmasını tavsiye ediyor.



Çalışma 159 ülkede yürütüldü Ancak 105’inden gerekli yanıtlar alındı.

DSÖ: Güçlü sağlık sistemlerinin bile hızlı bir şekilde boğulabileceğini ve bir COVID-19 salgını tarafından tehlikeye atılabileceği ortaya çıkarmış oldu. Temel bakım sunumunun sürdürülmesini sağlamak için sürekli veri toplama ve stratejik uyarlamalara olan ihtiyacın önemine vurgu yapıldı.

DSÖ bu planlamalar dahilinde yenilikçi ülke uygulamalarından öğrenmeye olanak tanıyan web tabanlı bir platform olan COVID19: Sağlık Hizmetleri Öğrenim Merkezini geliştiriyor.

Ancak üye ülkelerden duruma uzak kalan ABD oldu. Geçtiğimiz dönemde DSÖ’yü etkin yönetilme unsurları bakımından eleştiren ABD; bu araştırma kapsamında yer almadı.



Kaynak: Who.int