Demir Eksikliği Anemisi Nedir?

Halk arasında kansızlık olarak bilinen bir hastalıktır. Kanımızda demir mineralinin yeterli miktarda bulunmaması halidir. Peki, kansızlık nedenleri nelerdir, belirtileri nelerdir? Hangi besinler demir bakımından zengindir? Yazımızın devamında…

HAZIRLAYAN:  Zeynep Ziyade ÖZACAR

Kansızlık (Demir Eksikliği) Nedir?

Günlük beslenmemizde, yetersiz demir alımı veya demir emilimi eksikliği sebebiyle oluşur. Vücut, alyuvar üretiminin devam etmesi için depolardaki demiri kullanmaya başlar. Ancak, kısa sürede demir depolarımız boşalır sürekli halsiz ve yorgun hissederiz. Kanda, yetersiz alyuvar sayısı nedeniyle oksijen ihtiyacımız karşılanamaz hale gelir.

Kansızlık Belirtileri Nelerdir?

El ve ayak tırnaklarında kırılganlığın artması, dilde yara ve/veya kızarıklık oluşumu, dilin şişmesi kansızlık belirtileri olabilir. Ciltte, aşırı kuruluk oluşumu ağız kenarlarında çatlaklar da demir eksikliğine işaret edebilir. Halsizlik, kronik yorgunluk, baş ağrısı, uyku problemlerinde kansızlıktan şüphelenilmelidir. El ve ayaklarda sürekli karıncalanma hissi, ayağı sürekli hareket ettirme isteği (yorgun bacak sendromu) gibi durumlarda demir eksikliği belirtisi olabilir.

Demir Eksikliği Nedenleri

Yetersiz ve dengesiz beslenme tercihleri demir eksikliğine sebep olabileceği gibi vegan beslenme tercihinde yeterli takviye alınmadığında da demir eksikliği oluşabilir. Et ve et ürünleri ile birlikte, süt grubu besinler tüketildiğinde kalsiyum demir emilimini engeller. Bu durum, yeterli miktarda demir alınsa bile emilimi engellediği için demir eksikliğine yol açar. Kafein, bakımından zengin çay kahve gibi gıdaların çok fazla tüketimi demirin bağırsaktan emilmesini engeller.

Sindirim sisteminde, ülser (yaralar) olması, sindirim sisteminde yeterli salgılar (enzimler) olmaması gibi durumlar da demir emilimini olumsuz etkiler. Çölyak, gluten intoleransı, hassas bağırsak sendromu gibi hastalıklarda bağırsak yüzeyindeki çıkıntılar düzleşir ve demir gibi birçok mineralin emilimi gerçekleşmez.

Gebelik durumunda, kandaki birçok önemli vitamin ve mineral göbek bağı ile bebeğe geçer. Benzer şekilde emzirme döneminde kadınlar süt aracılığı ile birçok önemli minerali kaybetmektedir. Bu durum kadınlarda başta demir olmak üzere birçok mineralin eksikliğine yol açar.

Günlük Demir İhtiyacımız Ne Kadar?

2 yaşa kadar bebeklerde, 2mg/kg kadar önerilirken 2-5 yaş arası çocuklarda günlük 5mg/kg’a kadar alınabileceği söylenir. 5 yaştan ergenliğe kadar, 10 mg/kg aşması istenmezken ergenlikten itibaren 15-20 mg/kg alınması tavsiye edilir. Gebelerde ve emziren kadınlarda 30mg/kg kadar alınması ve folik asit takviyesi önerilmektedir.

Demir Bakımından Zengin Gıdalar

Demir içeriği bakımından, iç organ etleri ile kırmızı en iyi demir kaynağıdır. 100 gram üzerinden et grubu besinlerin demir içeriklerine baktığımızda dana karaciğer 8-10mg, kırmızı et 2-2,5 mg demir içerirken tavuk eti 0,8-1 mg, hindi eti 1,2-1,5 mg kadar demir içermektedir.

Eğer vegan yada vejeteryan iseniz ıspanak ve lahana gibi yeşil yapraklı sebzeler demir içeriği bakımından zengindir. Baklagillerden nohut, fasülye ve yeşil mercimek çok yüksek demir içeriğine sahiptir. Ayrıca, başta kaju ve Antep fıstığı olmak üzere birçok kuruyemiş demir açısından zengindir.

Keçiboynuzu ve karadut pekmezinde çok iyi bir demir kaynağıdır. Ancak, pekmezin kalsiyum içeriği çok yüksek olduğu için yeterli demir emilimi gerçekleşmeyebilir. Vücudumuzun demirden yeteri kadar, yararlanması için C vitamini bakımından zengin gıdaları tüketmeliyiz.

Kaynakça

Celkan, Tiraje, et al. “Demir eksikliği anemisinde önlem ve tedavi.” Türk pediatri arşivi 35.4 (2000).

KALAYOĞLU-BEŞIŞIK, Sevgi. “Demir eksikliği anemisi.” Türkiye Klinikleri Hematoloji Dergisi 2.2 (2004): 96-102.