Domates: Parkinson Hastalığının Alternatif İlacı

Bilim insanları, parkinson hastalarının ilaçlarında da bulunan L-DOPA bakımından zenginleştirilmiş bir domates ürettiler. Üretilen domates, dünyanın temel ilaçlarından birinin yeni ve uygun fiyatlı bir kaynağı haline geldi. İşte tüm detaylar…

HAZIRLAYAN: Berna TAN

Projenin Asıl Amacı Nedir?

Günümüzde gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkelerin farmasötik ilaçlara erişimi kısıtlıdır. Kimyasal olarak hastalara verilen parkinson ilaçlarına göre de yeni üretilen bu domates daha fazla avantaja sahiptir. Kimyasal olarak üretilen L-DOPA’nın ilaç formu insanlarda olumsuz etkiler yaratabiliyor. Bu olumsuzlukların neden; her ilaçta bulunabilen yan etkilerdir. İlaç formu mide bulantısı, davranışsal komplikasyonlar gibi yan etkilere sebep olabilmektedir. Buna karşılık genetiği değiştirilerek üretilen domatesler sayesinde ise, hem bu yan etkiler azaltılıyor hem de ilaca erişim sıkıntısı olan ülkeler için daha uygun fiyatlı bir ilaç kaynağı yaratılıyor. Bu sebeplerden dolayı da, domates potansiyel olarak standartlaştırılmıştır. Kontrollü bir doğal L-DOPA kaynağı sunan, yaygın olarak yetiştirilen bir ürün olarak seçildi.

DOMATES NASIL İLAÇ ALTERNATİFİ HALİNE GETİRİLDİ?

L-DOPA, aminoasit yapısında bulunan bir dopamin öncülüdür.  Vücutta ve beyinde dopamine çevrilir. Dopamin eksikliği durumunda,  kan-beyin bariyerini geçemediği için L-DOPA halinde verilir. Dopamin eksikliği görülen Parkinson hastalarında, beyindeki dopamin miktarını artırmak için, dopamin sentezinde öncü molekül görevi üstlenebilen L-DOPA molekülü kullanılır.

L-DOPA tirozinden üretildiği için araştırma ekibi, domatese tirozin kullanan bir enzim olan tirozinazı kodlayan bir gen ekledi. Özellikle bitkinin meyve kısmında L-DOPA’yı yükseltti. Sonraki amaçları ise, L-DOPA’nın domateslerden ekstrakte edildiği ve farmasötik ürüne saflaştırıldığı bir üretim hattı oluşturmaktı. Çalışmanın ilgili yazarı Profesör Cathie Martin, çalışmalardan çıkarılacak sonuçları şu şekilde açıklıyor: “Fikir, nispeten küçük bir altyapı ile domates yetiştirebileceğinizdir. GDO’lar (genetiği değiştirilmiş organizmalar) olarak, onları kontrollü ortamlarda yetiştirebilirsiniz böylelikle böcekler aracılığıyla polen kaçışı olmaz. O zaman nispeten düşük bir maliyetle ölçeği büyütebilirsiniz. Yerel bir endüstri, çözünür olduğu için domateslerden L-DOPA hazırlayabilir ve özütleme yapabilirsiniz. Ardından, yerel olarak dağıtılabilen nispeten düşük teknolojili saflaştırılmış bir ürün yapabilirsiniz.”

KAYNAKÇA

sciencedaily.com