Domatesin Mucizesi Likopen!

Likopen, domateste en yaygın bulunan kırmızı renge sahip karotenoidlerden birisidir. Karotenoidler, bitkilerde ve bazı mikroorganizmalarda…

Yazar: Buse KARAMAN

LİKOPEN NEDİR?

Domates solanum lycopersium familyasına ait bir bitki türüdür.Botanik açıdan bakıldığında meyve olmasına rağmen sebze gibi hazırlanıp tüketilmektedir.

Beslenmemizde oldukça önemli olan vitamin C , vitamin K  ,  potasyum ve likopen adı verilen  antioksidanca zengindir. Likopen, domateste en yaygın bulunan kırmızı renge sahip karotenoidlerden birisidir. Karotenoidler, bitkilerde ve bazı mikroorganizmalarda bulunan renk pigmentleridir. Yapıları gereğince antioksidan etki göstererek bağışıklık sistemini güçlendirirler. Domateste bol miktarda bulunmasına rağmen greyfurt, karpuz, kuşburnu gibi diğer kırmızı meyvelerde de bulunmaktadır.

PİŞMİŞ DOMATESİN LİKOPENİ DAHA FAZLA

Vücutta likopen alımını arttırmak için dikkat edilmesi gereken bazı hususlar  mevcuttur. Bunlardan birisi gıdaları tüketirken dikkat edilmesi gereken faktörlerden olan pişirmedir. Pişirme yöntemine bağlı olarak vitamin,mineral ve yararlı bileşiklerin alımını kolaylaşabilmektedir. Taze ve pişmiş domateste bulunan likopen oranlarını kıyasladığımızada pişmiş domateste daha fazla likopen bulunmaktadır.

Taze domateste likopen protein ve liften oluşmuş bir yapının içinde tutulmaktadır. Pişmiş domateste ise  ısınında etkisi ile likopen bu yapıdan serbest kalmaktadır. Bu durum pişmiş domatesin likopen içeriğinin yüksek olmasına neden olmaktadır. Buna ek olarak daha kırmızı domateslerin içerisinde daha fazla likopen bulunduğu  söyenebilmektedir. Likopen yağda çözünebilen  yapıya sahiptir. Bu sebeple likopence zengin gıdaları yağ ile karıştırmak vücut tarafından emilimini kolaylaştırmaktadır.

KES DOĞRA PARÇALA

Likopen, bitki içerisinde var olan liflere bağlı şekilde  bulunmaktadır. Bu nedenle domates ve likopen içeren diğer gıdaları kesmek ,parçalamak ve püre haline getirmek likopenin lifli yapıdan salınmasına yardımcı olmaktadır. Kesme, doğrama veya püre haline getirme gibi işlemlerin bu etkisinden dolayı domates sosu ,domates püresi ve domates suyu gibi işlenmiş ürünlerde likopen oranı daha fazladır.

GÜNLÜK ALIM MİKTARI

Günlük likopen alımının 30mg olmasının güvenli olduğu kanıtlanmıştır. Buna rağmen likopenin günlük alım miktarı ile ilgili spesifik bir bilgi yoktur.

LİKOPENİN KULLANIM ALANLARI

Doğada yaygın bulunan likopenin farklı kullanım alanları bulunmaktadır. Bunlar:

  • Gıda endüstrisinde gıda boyası olarak
  • Kozmetik sektöründe UV ışınlarına koruyucu olarak
  • İlaç sektöründe bazı ilaçların yapımında  kullanılabilmektedir.

LİKOPEN NASIL ELDE EDİLİR?

Günümüzde likopen elde etmek için genellikle çözücü ekstrasyonu yöntemi kullanılmaktadır. Geleneksel ekstraksiyon yöntemleri için daha fazla zamana ve çözücüye ihtiyaç duyulmaktadır.Bu nedenle likopenin ekstrasyonu için bazı yeni tekniklere ihtiyaç duyulmaktadır. Ultrason destekli, mikrodalga destekli ve süperkritik çözücü ekstrasyon yöntemleri hızlı ve etkilidirler.

LİKOPEN TÜKETİMİ KANSERİ AZALTIYOR MU?

FDA’a göre kısıtlı bilimsel veriler göre  domates ve domates bazlı ürünlerin haftalık düzenli kullanımı prostat ve yumurtalık kanseri riskini azaltabilmektedir.Ancak yapılan çalışmalar yetersizdir. Bu nedenle  likopen hakkında bilgiler yeterli değildir.Bu nedenlerden dolayı  FDA domates ve  ürünlerinin  hangi miktarda  alındığında kanser riskini azaltabileceğine dair bilimsel kanıta sahip değildir.

Kaynakça

healthline

efsa.europa.eu

fda.gov/

wikipedia.org

Bir diğer güncel yazımızı okumak için buraya tıklayabilirsiniz!