Uzayda Nasıl Beslenilir?

Uzayda oldukları süre boyunca  yeterli besinleri alabilmeleri için hazırlanmış uzay yemekleri …

YAZAR: Buse KARAMAN

UZAY YEMEĞİ NEDİR?

Astronotların uzayda  yeterli ve dengeli beslenmesi oldukça önemlidir. Düzensiz ve yetersiz beslenme  sağlık sorunlarına neden olabilmektedir. Bu nedenle, uzayda yeterli besinleri alabilmeleri için hazırlanmış uzay yemekleri bulunmaktadır. Uzay yemekleri astronotların tüketmesi için özel olarak üretilmiş gıdalardır. Uzay yemeklerinin özellikleri;

  • güvenilir şekilde kolayca depo edilebilir olması
  • hazırlanması ve tüketilmesi yerçekimsiz alana uygun olması
  • vücut için gerekli besinleri karşılaması şeklinde sıralanmaktadır.

UZAYDA YEMEK KATEGORİLERİ NELERDİR?

İçeçekler: Kahve ,çay gibi dondurularak kurutulmuş içeçekler bulunmaktadır. İçeçekler vakumlu kapatılmış içecek poşetlerinde depo edilmektedir.

Taze Yiyecekler: Meyve ve sebze gibi gıdaları bulundurmaktadır.

Işınlanmış Et: Et bozulmayı önlemek amacıyla iyonlaştırıcı radyasyon ile sterilize edilmektedir.

Orta Düzey Nem: Bu kategorideki yiyeceklerde biraz nem vardır. Sahip oldukları nem ani bozulmaya neden olacak düzeyde değildir. Örnek olarak, sosis verilebilmektedir.

Doğal Form: Piyasada satılan ve hazır olarak tüketilebilen gıdalardır. Örnek olarak, fındık bar,granola verilebilmektedir.

Rehidre Edilebilir Gıdalar: Gıdalar mikroorganizmaların gelişimini önleme amacıyla kurutulur. Dondurularak veya ısı ile kurutma tercih edilmektedir. Tüketiminden önce ise sıcak su ile rehidre edilmektedir.

Termostabilize: Bozulmaya neden olabilecek patojen ve enzimleri yok etmek için gıdalar ısıtılmaktadır. Bu işleme verilen bir diğer isim okotlav işlemidir.

Uzun Raf Ömrü: 18 aya kadar tüketilebilmek üzere formüle edilmiş gıdalardır. Örnek olarak waffle ve çörek verilebilmektedir.

HAFİF ve ATILMASI KOLAY PAKETLER

Uzay yemeklerini paketlemenin amacı, gıdayı korumaktır. Paketler hafif atılması kolay ve gıdanın tüketime hazırlanmasında yararlı olmalıdır. Rus uzay programındaki yemekler teneke kutularda depo edilmektedir. Ohmik ısıtma ile ısıtılan yemekler doğrudan tüketilebilmektedir. NASA uzay yemekleri okotlav poşetlerde depo edilmektedir. Tepside bulunan kayışlar astronotların tepsiyi  sabitlemesini kolaylaştırmaktadır.

UZAYDA ALINAN KALORİ MİKTARI

Astronotlar sabah ,öğle ve akşam olmak üzere üç öğün yemek yemektedirler. Alınan kalori miktarı kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Küçük bir kadının günlük ortalama 1900 kalori alması gerekmektedir. İri bir erkeğin ise 3200 kalori alması gerekmektedir.

TUZ ve KARABİBERE DİKKAT!

NASA astronotlarının tüketmekten kaçındığı bazı gıdalar:

  • Ekmek yerine astronotlar tortilla tercih etmektedirler. Buna ek olarak, çörek ve waffle gibi uzun raf ömrü olan gıdalarda tercih edilmektedir.
  • Alkol
  • Gazoz
  • Tuz ve karabiber sadece sıvı formda bulunmaktadır. Bunun nedeni ise havada uçuşan toz karabiber veya tuzun riskli olmasıdır. Havalandırma deliğini tıkama, ekipmanı kirletme riskleri ve astronotun ağzını veya burnunu tıkama tehlikesi bulunmaktadır.

UZAYDA MİKROORGANİZMA GELİŞİMİ

Uzay yaşam için uygun şartlara sahip değildir. Yüksek sıcaklık,düşük başınç,radyasyon DNA yapısını hızla bozabilmektedir. Bir araya gelmedikçe herhangi bir yaşam formu uzayda yaşama devam edememektedir. Ancak, araştırmalar göstermiştir ki bazı bakteriler bu zorlu ortamda yaşama devam edebilmektedir. Uluslararası Uzay İstasyonu’nun dışına kağıt kadar ince Deinococcus bakteri topları yerleştirilmiştir .Üç yıl kadar orada kalan topların merkezindeki mikroplar hayatta kalabilmiştir. Topun dış katmanı merkezdeki mikropları uzayın zorlu şartlarından korumuştur.

KAYNAKÇA

nasa.gov/

researchgate.net

wikipedia.org/

fi.edu/

sciencenewsforstudents.org