Yumurta Türleri

Toplumumuzda yaygın olarak tükettiğimiz bir besin maddesi olan yumurta yeterli ve dengeli beslenme için gereksinim duyulan tüm esansiyel besin maddelerini içeren bir gıdadır. Hayvansal ürünler içerisinde yer alan yumurta en iyi ve en yüksek protein kalitesine sahiptir. Ticari açıdan bakıldığında yumurta denilince ilk akla gelen tavuk yumurtasıdır. Bunun sebebi; dünya çapında yaygın olarak tüketilen ve üretilen bir ürün olmasıdır.

HAZIRLAYAN: Pınar GÜLER

Yumurta denilince ilk akla gelen tavuk yumurtası olmasına karşın günümüzde tüketilen birçok yumurta çeşiti bulunmaktadır. Bunlar bıldırcın yumurtası, deve kuşu yumurtası, hindi yumurtası, kaz yumurtası, keklik yumurtası, ördek yumurtası, timsah yumurtası bunlardan bazılarıdır.

Bıldırcın Yumurtası

Bıldırcın yumurtası Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika gibi pek çok ülkede yaygın olarak tüketilmektedir. Ülkemizde de bıldırcın yumurtası tüketimi mevcuttur. Tokat ilinde 96 adet tüketici ile yapılan bir anket çalışması sonucunda görüşülen ailelerin %45,83’ünün bıldırcın yumurtası tükettiği ve bu bıldırcın yumurtalarını çok çeşitli amaçlarla tüketildiği açıklanmıştır.  100 g bıldırcın yumurtası 158 kalori olup yağ, karbonhidrat, protein, vitamin(A, D, C, B6 ) ve mineraller( kalsiyum, magnezyum) açısından zengin bir üründür.

Deve Kuşu Yumurtası

Deve kuşu yumurtası dünya üzerinde bulunan en büyük yumurta olma özelliğine sahip olup ağırlıkları 1500 grama kadar ulaşabilmekte ve bir tavuk yumurtasının 25 katı büyüklüğe sahiptir. Yapı itibariyle tavuk yumurtasına benzemektedir. Kabuk yapısı yaklaşık 70 kg insanın ağırlığına dayanabilecek güçtedir. Devekuşu yumurtasının kabukları, Afrika ve Arabistan’ da uzun bir süre saklama kabı ve bardak olarak kullanılmıştır. Aynı zamanda kabuk parçaları kuyumculukta kullanılmaktadır. Deve kuşu yumurtasına tavuk yumurtası ile benzer besin içeriğine sahiptir. Yağ, protein, kalsiyum, fosfor, vitamin açısından birbirleriyle benzerdir.

Kaz, Ördek ve Hindi Yumurtaları

Kaz, ördek ve hindi yumurtalarının üretimi için gerekli olan kanatlı hayvan yetiştiriciliği daha çok küçük aile işletmeleri gerçekleştirmektedir. Ancak bu hayvanların yetiştirilme amacı daha çok et üretimi ve sürü devamlılığını sağlamak amacıyla yapılmaktadır. Kaz ve ördek yumurtalarının kabuk yüzeyi beneksiz olup hindi yumurtası ise küçük ve aynı boyutta, yumurta yüzeyine homojen olarak dağılmış beneklere sahiptir. Aynı zamanda hindi ve ördek yumurtaları kut ve sivri uçlu yapısı sayesinde kolay ayrımı yapılırken kaz yumurtasının ayrımı oldukça zordur. Bu yumurtaların üretimi mevsimsel olarak yapılmakta ve yaklaşık 10 ay da ördek yumurtasından 150-200 adet arasında elde edilmektedir. Bu açıdan ördek yumurtasının verimi oldukça düşüktür. Hindi yumurtasında ise yıllık ortalama 60-100 adet arasında elde edilmektedir. Kaz, ördek ve hindi yumurtaları ağırlık açısından farklılık göstermekte olup bu yumurtalar içerisinde yumurta ağırlığı en fazla olan kaz yumurtasıdır.

Besin değeri açısından bakıldığında 100 gram kaz yumurtası 185 kalori olup, 13.9 gram protein, 13.3 gram yağ içermektedir. Aynı zamanda omega-3 ve omega-6 yağ asitleri bakımından da zengindir. Ördek yumurtasında, yaklaşık 13 gram protein, 1,45 gram karbonhidrat ve 14 gram yağ bulunmaktadır. Ayrıca riboflavin, niasin, tiamin, folik asit B6, A vitamini omega 3 ve omega 6 yağ asitleri bakımından da oldukça zengindir. Hindi yumurtasının besin değeri ise 13.3 gram protein, 110 mg potasyum, 120 mg sodyum, A, D, E, B9 ve B12 vitaminleri açısından oldukça zengin olup demir ve selenyum açısından da oldukça güçlüdür.

Keklik Yumurtası ve Timsah Yumurtası

Kekliklerden elde edilen tüm yumurtalardan kuluçkaya konularak civciv üretimi amacıyla yararlanılmaktadır. Keklik yumurtalarının ağırlıkları 19.16-21.20 g arasında olup yumurta ağırlığının yaşla birlikte artmadığı belirlenmiştir. Kekliklerin yumurta kabuğu, ak ve sarı ağırlıklarını sırasıyla 2.34, 11.68 ve 8.41 gram olarak belirlemiştir. Besin değeri açısından bakıldığında keklik yumurtası diğer yumurtalardan 2 kat fazla protein içermektedir. Aynı zamanda magnezyum, fosfor, iyot, magnezyum, bakır ve A vitamini açısından zengin bir üründür. Timsah yumurtasına bakıldığında 100 gram timsah yumurtası 112 kalori olup fazla tüketilmesi önerilmemektedir.

Besin İçeriklerinin Karşılaştırılması (100 g)

  Tavuk Yumurtası Bıldırcın Yumurtası Deve kuşu Yumurtası Hindi Yumurtası Ördek Yumurtası Keklik Yumurtası Kaz Yumurtası Timsah Yumurtası
Enerji(kcal) 155 158 2000 133 185   185 112
K.hidrat (g) 1.1 0.4 0.7 1.15 1.45   1.4  
Protein(g) 13 13 2.5 13.7 12.81 26 13.9  
Yağ(g) 11 11 11.8 12.2 13.77(omega 3 ve omega 6 açısından yüksek)   13.3(omega 3 ve omega 6 açısından yüksek)  
Vitamin A,D,C ve B6 vit. A,D,C ve B6 vit. A,E, folik asit, B1,B2 A, D, E, B9,B12 Riboflavin (B2), niasin(B3), tiamin(B1), folik asit, B6,B12 A vit A, B, Folik asit A vitamini
B1 vitamini
B2 vitamini
Niasin
C vitamini
K, A, D vit.
Mineral Ca, Fe, Mg, Kobalamin Ca, Fe, Mg, Kobalamin Kalsiyum, Fosfor, Mg, Çinko, Demir, Bakır, Iyot, Selenyum, Manganez Ca, Fe, Na, Potasyum, Selenyum Na,K,Ca Ca, P, Fe, bakır, Mg, ıyot Ca, Fe  

 

KAYNAKLAR

Sayılı, M., Sezer, M., Koçak, A., Gözener, B. (2014). Tokat İli Kentsel Alanda Bıldırcın Ürünleri Tüketim Düzey Ve Alışkanlıklarının Belirlenmesi. GaziosmanpaşA ÜNiversitesi Ziraat FaküLtesi Dergisi, 2, 2014, 41-51.

Sema Alaşahan, S., Garip, M., Çağlayan, T., & Ateş, C. T. (2019). Halk Elinde Yetiştirilen Kaz, Ördek Ve Hindi Yumurtalarının Bazı Dış Kalite Özelliklerinin İncelenmesi. Harran Üniv Vet Fak Derg, 8 (1) , 21-25.

Çetin, O., Kırıkçı, K., Günlü, A., Garip, M., & Çağlayan, T. (2008). Kekliklerde (A. graeca) Yumurtlama Zamanının Kuluçka Sonuçları ile Bazı Yumurta Özelliklerine Etkisi. Atatürk Üniversitesi Vet. Bil. Derg. , 11-17.