EFSA’dan Tüketiciler İçin Yeni Uyarı: Son Kullanma Tarihi Neyi İfade Eder?

Avrupa Gıda Otoritesi EFSA; gıda ürünlerinde tarih işaretleri konusunda bir açıklık getirmeye çalışıyor. Gıda işletmeleri tarafından ürünlere verilen raf ömrü , tüketicilerin yiyecekleri depolanması ve tüketim için zaman sınırları hakkında net  bilgiler verebiliyor mu? İşte Gıdalara verilen tarih işareti hakkında hazırlanan karar ağacı…

EFSA veritabanında hangi bilgileri vereceklerine karar vermelerine yardımcı olacak bir kaç kılavuz mevcuttur. Karar ağacının en önemli alanı ise gıda ambalajı açıldıktan sonra gerçekleşen olaylar… Eğer Ambalajlı gıda karşıtıysanız lütfen bu yazımızı okumayınız. Çünkü bir gıda güvenliği çemberi olan ambalaj aslında sizi korur…

Gıdalara ne oluyor da tarih veriliyor?

Gıda ambalajı açıldıktan sonra, bakteriler kontamine eller, yüzeyler veya ekipmanla gıdaya aktarılabilir. Tüketim için bir zaman sınırı belirlemek karmaşıktır, ancak EFSA uzmanları tarafından geliştirilen araç , tüketicilere ‘son kullanma’ veya ‘tüketim sınır’ tarihlerine ek olarak başka talimatlar vermenin uygun olup olmadığına karar vermelerinde gıda tedarikçilerine yardımcı oluyor.

Gıdalar için 3 temel risk; fiziksel, kimyasal ve biyolojik riskler olarak adlandırılıyor. Ürünün su aktivitesi (aw), asitlik düzeyi (pH) aslında bozulmaların bir göstergesi de olabiliyor, gıdayı koruyan bir etmen de…

Bakteriler, yani biyolojik riskler bazı gıdaları daha çok seviyor. Ambalajın açılmasının zararlı bakterilerin çoğalmasına neden olabileceği ürünler için, Efsa’nın bu karar ağacı , tüketim için zaman sınırını “Son Tüketim tarihi” olarak sınırlandırıyor.

EFSA Dondurulmuş Gıdaların Çözündürülmesini Konusunda da Uyarıyor

Görüş ayrıca, yiyeceklerin güvenli bir şekilde çözülmesine yönelik iyi uygulamalar hakkında tavsiyeler de içerir. Dondurma, bakterilerin büyümesini engeller. Bununla birlikte, bu mikroplar çözülme sırasında iyileşebilir ve daha sonra gıdada, gıda kaynaklı hastalıklara yol açabilecek seviyelere ulaşabilir. Uzmanlar, çözülme sırasında zararlı mikropların büyümesini en aza indiren iyi uygulamaları belirlediler.

Örneğin, çözdürme düşük sıcaklıklarda, yani buzdolabında yapılmalıdır. Çözülmüş yiyecekler, kontaminasyonu önlemek için orijinal ambalajında ​​veya temiz bir kapta tutulmalıdır. Tüketiciler, gıdanın güvenli olduğundan emin olmak için her zaman üreticinin saklama ve hazırlama talimatlarını takip etmelidir. Gıda otoritelerinin de istediği tam olarak budur: “Gıdayı satın alan kişilerin saklama, muhafaza ve kullanma talimatlarını net olarak ifade edilmesi…”

Ayrıca unutmayınız ki  buzu çözülmüş yiyecekler çözüldükten sonra tekrar dondurulmamalıdır.

Ülkemizde Durum Nasıl?

Tarih işareti, gıdanın bozulmaya veya yemesi güvensiz hale gelmeden önce ne kadar süre saklanabileceğine dair faydalı bir kılavuz aslında. Çünkü; Ambalajla ilgili net bilgiler gıda israfının azaltılmasına yardımcı olabilir. DÜnya üzerinde üretilen her 3 gıdadan 1’ini çöpe atıyoruz…

Aralık 2020’de EFSA uzmanları , gıda işletmecilerinin ürünlerine ‘son kullanma tarihi’ veya ‘tavsiye edilen tüketim tarihi’ ne zaman uygulanacağına karar vermelerine yardımcı olacak bir araç da geliştirmişti . Ancak Türk Gıda Kodeksinde bu konuda net adımlar gözlemlenmiyor…

Ancak TGK Etiketleme ve Tüketici Bilgilendirme yönetmeliği; gıda raf ömür işaretçilerini ikiye ayırıyor. “Son tüketim tarihi – STT” ve “Tavsiye Edilen Tüketim Tarihi”

Ancak sektöre net ibareler sunan, raf ömrü analizlerinin güvenilirliği konusunda kanıksanmış veriler içeren bir Kılavuz ne yazık ki yok… Türkiye’de gıda denetlemelerinde sadece tarih basılıp basılmadığı kontrol ediliyor ama bu tarihin kime ve neye göre verildiği beyan edilmiyor…

Şimdi soru; gerçekten de Kış aylarında üretilen yoğurt ile Yaz aylarında üretilen yoğurt için raf ömrü eşit olabilir mi?

Trakya bölgesinde yetişen hammaddeden elde edilen Ayçiçekyağı ile Konya Ovası mahsülünden yapılan ayçiçekyağının Tavsiye edilen tüketim tarihi aynı olabilir mi?

Nerede risk değerlendirmesi? Yeni Bilim: Gıda Tarih İşaretlemesi

Evet yaz ayları ile kış ayları arasında gıdaları etkileyen fiziksel riskler birbirinden farklıdır. (“Efendim; soğuk zincir kırılmaz ise” ile başlayan cümleleri duyar gibiyim, buyurun sahada inceleyin.)

En basitinden Trakya ile Konya arasında toprak florası birbirinden farklıdır.

Gıda otoritelerinin istediği ise dünya çapında aynıdır: Tüketicilerin Doğru Bilgilendirilmesi

Dünya çapında yeni gelişen bilim ise; çevre, gıda, hayvancılık, ziraat gibi sektör disiplinlerini bir arada barındıran GIDA TARİH BİLİMİ.  Hem gıda israfını önleyerek çevreye katkıda bulunmak istiyor, hem de risk analizleri ile gıdanın gerçek raf ömrünü bulup; tüketiciyi doğru bilgilendirmeyi hedefliyor. Hatta son zamanlarda gıdanın tarihlenmesi yerine ürünün bozulduğunu gösteren akıllı ambalaj sistemleri geliştiriliyor.

Bu Konudaki Diğer Yazılarımız