Hayatımızı Kolaylaştıran Ambalajlar: Şişeler

Sağlıklı ve güvenli gıda üretimini sağlayabilmek, belirtilen kalite kayıplarını en aza indirgeyebilmek ve dayanma sürelerini uzatabilmek amacıyla gıda işlemede; ısıtma, soğutma, dondurma, kurutma, tuzlama, şeker ilavesi, asitlendirme, gibi çeşitli koruma yöntemlerinden faydalanılmaktadır. Ancak bu uygulamaların yeterince başarılı olabilmesi için gereken koşullardan en önemlisi; uygun ambalaj malzemesi ve ambalajlama yönteminin seçimidir.

HAZIRLAYAN: Pınar GÜLER

Öncelikle, şişe genellikle cam veya pet malzemeden üretilmiş içerisine genellikle sıvıların konulduğu kaplar olarak bilinmektedir.  Şişe tiplerinden en yaygın olanları plastik ve cam şişelerdir.

Plastik Şişeler

Plastik şişeler arasında yüksek yoğunluklu plastiklerden yapılmış, olanları en fazla kullanılan şişelerdir. İlk olarak 1947 yıllarında kullanılmış olup 1950’lerin başlarına kadar bu şişeler pahalı bir materyal olarak bilinmiştir.

Yüksek Yoğunluklu Polietilen (HDPE), plastik şişeler içerisnde en yaygın olanıdır. Bu materyal daha ekonomik ve darbelere karşı dayanıklıdır. Aynı zamanda yüksek nem bariyere sahip olup asit ve kostik bakımından geniş ürün yelpazesine sahiptir. FDA onaylı gıda sınıfında yer almaktadır. HDPE yarı saydam ve esnek olup donma noktasının altındaki sıcaklıklarda iyi bir koruma sağlamaktadır. Aynı zamanda 88°C ‘nin üzerinde doldurulmuş ürünlerle birlikte kullanılamazlar.

Düşük Yoğunluklu Polietilen (LDPE)HDPE’ye bileşim açısından benzerdir. Ancak, HDPE’den daha az sert ve kimyasallara karşı daha az dirençli olup daha saydamdır.

Polietilen Tereftalat (PET, PETE) / Polyester – Genellikle gazlı içecekler, su şişeleri ve gıda ambalajları için kullanılmaktadır. Çok iyi alkol ve esansiyel yağ bariyer özelliğine sahiptir olup kimyasallara karşı direnci iyi ve yüksek darbe direnci sahiptir.

Polikarbonat (PC) – Süt ve su şişelerini yapmak için kullanılan şeffaf bir plastiktir.

Polipropilen (PP)– Genellikle kavanozlar ve kapaklar için kullanılmaktadır. 220°F (104 °C) sıcaklığa kadar dayanıklıdır. Yüksek dolum sıcaklıklarına uygundur, mükemmel kimyasal dirence sahip, soğuk havalarda kötü darbe dayanımı sağlamaktadır.

Polistiren (PS) – Şeffaf ve katı özellikte olup genellikle baharatlar gibi kuru ürünlerin saklanmasında kullanılmaktadır.

Polivinil Klorür (PVC) Yağlara karşı yüksek dirence sahip olup çok az oksijen iletmektedır. Gazların çoğuna karşı güçlü bir bariyer sağlar ve düşmeye karşı dayanıklılığı çok iyidir.

Cam Şişeler

Cam şişeler camdan imal edilmiş malzemelerdir. Boyutları yaklaşık 10 ml ile 5 litre arasında değişmektedir. Süt şişesi, şarap şişesi, bira şişesi, Fiasco şişesi, Reaktif şişesi, sprey şişesi türleri vardır.

Cam; silika kum, soda ve kalsit gibi maddelerin uygun koşullarda ergitilmesi sonucu oluşan oksitlerin meydana getirdiği sert, saydam, kimyasal dayanıklılığı yüksek ve kırılgan yapıya sahip olan amorf bir maddedir. Cam ambalaj üretimi, enerji ve ham madde açısından yoğun endüstriyel süreçlerden biridir. Ham maddelerin ergitilmesi için yüksek sıcaklık gereklidir ve bu yüzden yoğun miktarda termal enerji kullanılmaktadır.

Kompozit Şişe / Cam-Pet

KHS Plasmax GmbH şirketinin Genel Müdürü Bernd Kempa, cam petin sağlık anlamında ileri bir teknoloji olduğunu ve birçok alanda özellikle ilaç sanayinde kullanılan bu yöntem ile ürünün pet ve hava ile temasının engellendiğini belirtti. Şişenin içindeki camın kalınlığının sadece 0,0001 mm olması sebebiyle ağırlığa çok düşük etkisi olduğunu ve taşıma esnasında tüketicilere büyük kolaylık sağladığını ekledi.

“Türkiye’de içecek sektöründe, aslında son derece sağlıklı olan cam şişeler için şöyle bir handikap var; Cam şişeler farklı fabrikadan geliyor, nakliye ve bekleme esnasında toz topluyor. Bu toz yıkama esnasında tamamen temizlenemiyor. Oysa campet bizim tesislerimizde, aseptik ortamda, dolumdan saniyeler önce üretiliyor ve dolduruluyor. Bundan dolayı camdan dahi hijyenik bir ürün. Ayrıca kırılıp yaralanmalara sebebiyet vermesi söz konusu değil.” dedi.

KAYNAKLAR

Türkmen, B. A. ( 2020). Cam Ambalaj Üretiminin Çevresel Sürdürülebilirliğinin Değerlendirilmesi . BŞEÜ Fen Bilimleri Dergisi, 7(2) , 1026-1037.

wikipedia.org