Gıda Endüstrisinde Etiketleme ve Etiket Bilgilendirilme

Gıda endüstrisinde önemli bir yere sahip olan etiketleme, günlük hayatımızda bilmemiz gereken hussuslardandır. Etiket nedir, etikette yer alan bilgiler, çeşitleri.. İşte tüm detaylar!

HAZIRLAYAN: Pınar GÜLER

Etiket Nedir?

Ürünün kimliği olarak nitelendirilen etiket ve üzerinde yazan bilgilerin önemi gün geçtikçe artmaktadır. Etiket bilgilerinde gıdaların bileşim yüzdeleri, katkı maddeleri, kullanma koşulları, saklanma şekilleri vb. tüketiciyi bilgilendiren, tasarımlarındaki farklar sayesinde ürünün seçimini kolaylaştıran şekil ve bilgiler sunmaktadır.

Temiz Etiket Nedir?

Gıdanın içerisine herhangi bir kimyasal madde ilave edilmeden üretilen, minimal işlemlerle ambalajlanarak paketlenen, etiket kısmının açık ve anlaşılabilir bir şekilde gıda içeriğinin bildirilmesi temiz etiketli gıda olarak bilinmektedir. Temiz etiket gıdanın içerisinde hiçbir E kodlu maddenin, yapay boya, koruyucu maddeleri, katkı maddeleri ve aroma maddelerinin kullanılmaması anlamına gelmektedir.

Etiketleme Neden Yapılmaktadır?

Etiket bir ürünün özelliklerini, kalitesini, niteliğini belirlemek için ürünün ambalajının üzerine yazılan yazı ya da çizilmiş tablo ve grafikler olarak tanımlanmaktadır. Tarihte ilk etiketler ürünü tanımlamak ve üzerinde yazan bilgileri karşılaştırmak amacıyla kullanılmış olup günümüzde etiketini kullanım şekilleri yaygınlaşmıştır. Etiket birçok amaçla kullanılmaktadır. Bunlar, tüketiciyi bilgilendirmek, istenmeyen sağlık vb. koşullara karşı korumak, kullanma şekilleri, saklanma şekilleri konusunda tüketiciye yol göstermek, kaliteli gıda üretimi yapana ve yapmayan kurumlar arasındaki haksız rekabeti önlemek ve markette tüketicinin daha kolay ürün seçimini sağlamak amacıyla etiketleme yapılmaktadır.

Etiket Çeşitleri

Tanıtıcı etiketleme: Ürünün adı, bileşimi, net ağırlığı ve üretici firma isimlerini kapsamaktadır.

Uyarıcı etiketleme: Sağlığı tehlikeye sokabilecek katkı maddeleri ve bileşenleri, son kullanma tarihi, radyasyona tabi tutulup tutulmadığı hakkında bilgilerin verildiği etiket çeşitidir.

Öğretici etiketleme: Saklama ve kullanma koşulları bilgilerinin verildiği etiket çeşitidir.

Besin etiketlemesi: Besin öğelerinin miktarı, tüketicinin günlük alması gereken düzeyin ne kadarı karşıladığını belirten etiket çeşitidir.

Eko-etiketleme: Bir ürünün çevre temizliği bakımından piyasada yer alan diğer ürünlere kıyasla uygun olduğunun belirtilmesini sağlayan etiket çeşitidir.

Etikette Yer Alması Gereken Bilgiler

Ürünün ismi, kullanılan katkı maddeleri, net ya da asgari ağırlığı,  ürünü üreten, ihraç ya da ithal eden, ambalajlayan firmanın adı ve adresi, ürünün üretim tarihi ve son kullanma tarihi, saklama koşulları, radyasyona maruz kaldığına dair bilgiler, tüketiciyi aldatmayan görsel öğeler veya işaretler etikette bulunması gereken bilgiler arasındadır.

Kolay Anlaşılamayan Etiket Terimleri

Ekstra-yağsız: Ağırlık olarak %5 ya da daha az yağ içeriğine sahip olma durumudur.

Yağsız ya da düşük yağ oranı: Ağırlık olarak %10 ya da daha az yağ içeriğine sahip olma durumudur.

Hafif, hafifletilmiş, yağsız ve düşük yağ oranı: Piyasada bulunan benzer bir ürüne kıyasla %25’den daha az yağ içerme durumudur.

Kolesterolsüz: Bir porsiyonunun 2 mg’dan fazla kolestrol içermemesi durumudur.

Düşük kolesterol: bir porsiyonunun 20 mg’dan fazla kolestrol içermemesi durumudur.

Azaltılmış kolesterol: Piyasada bulunan benzer bir ürüne göre %75’den daha az kolestrol içerme durumudur.

Şekersiz: Bu terim içeren ürünler hiçbir şekilde sofra şekeri içermemektedir. Ancak glikoz, fruktoz, bal ve tatlandırıcı maddeler içerebilmektedirler.

Düşük kalori: Bu terim, bir ürün tüketildiğinde gram başına 0.4 kaloriyi, porsiyon başına ise 40 kaloriyi geçemez anlamına gelmektedir.

Azaltılmış kalori: Bu terimin kullanılabilmesi için ürünün üretildiği gıdanın 1/3 oranından az kalori içermesi gerekmektedir.

Yapay olarak tatlandırılmış, diyet, diyete yönelik: Bu tür ürünler düşük kalorili ve kalorisi azaltılmış ürün olarak nitelendirilebilmektedir.

KAYNAKLAR

Peker, Y., & Caner, Y. D. (2006). Gıdaların Etiketlenmesi ve Çizgi Kod Sistemi (Barkod). Akademik Gıda 3(4) , 37 – 41.

Yıldız, P. D. (2018, Nisan). Temiz Etiket ve Gıda Katkı Maddeleri. Ankara: Odtü, Mogan Uluslararası Araştırma Merkezi.