Karnıyarık Otu Nedir? Yararları Nelerdir?

Karnıyarık otu, plantago ovata adlı bitkiden elde edilmektedir. Pek çok yararı bulunan karnıyarık otu kabızlık tedavisinde, menopoz döneminde ve kilo kontrolünde kullanılmaktadır. Gıda endüstrisinde ise, ürünün lezzet…

Hazırlayan: Sümeyye AKGÜL

KARNIYARIK OTU (PİSİLYUM) NEDİR?

Bir tahıl olan Plantago ovata  adlı bitkinin tohum kabuklarından karnıyarık otu  üretilmektedir. Çözünebilir lif içeren karnıyarık otu,  polimer ve jel oluşturucu arabinoksilandan (arabinoz+ksiloz) oluşmaktadır. Aynı zamanda pisilyum kabuğu, pisilyummüsilajı, Ispaghula veya Isabgol olarak da bilinmektedir. Ticari olarak müsilaj yani bitkilerden elde edilen berrak, renksiz, jelleştiricimadde  üretiminde kullanılmaktadır. En önemli lif kaynakları (yulaf,guar gam vb.) arasında en az yan etkiye sahip kaynaktır.

Kanıtlanmış sağlık faydalarından dolayı birçok işlenmiş gıdaya eklenebilmektedir. Buna ek olarak gıda takviyesi olarak da kullanılabilmektedir. Pisilyum (karnıyarık otu) ürünleri ile birlikte günde 8-10 bardaktan az olmamak kaydıyla mümkün olduğu kadar çok su içilmesi gerekmektedir.

Karnıyarık Otunun Sağlığa Yararları Nelerdir?

Karnıyarık otunun öncelikle mide-bağırsak sağlığına etkileri kanıtlanmış olup kalp sağlığına etkileri de araştırmalara konu olmuştur.

Mide-Bağırsak Sağlığında Karnıyarık Otu: Kabızlık Tedavisi

Günlük lif takviyesi alımı  mide-bağırsak sistemini optimum çalışır durumda tutmaya yardımcı olabilmektedir. Kolondaki fazla suyu tutarak ishali tedavi etmeye yardımcı olmaktadır. Kolona akan suda ve dışkı akışkanlığında ortaya çıkan artış, karnıyarık otunun kabızlığı tedavi etmedeki başarısını açıklamaktadır. Bir çalışmada karnıyarık otunun probiyotik bakteriler tarafından metabolize edildiği kısaca prebiyotik potansiyeli kanıtlanmıştır.

Kalp sağlığında Karnıyarık Otu Etkileri

Pisilyum (karnıyarık otu) gibi suda tçözünebilir lifler HDL (yüksek yoğunluklu lipoprotein) konsantrasyonlarını etkilemeden LDL (düşük yoğunluklu lipoprotein) konsantrasyonlarını düşürmektedir. Ayrıca Pisilyum’un kan lipidlerini düşürmede etkili olduğuna dair ABD’de kabul edilmiş sağlık bildirimleri bulunmaktadır.

Menopoz Döneminde Karnıyarık Otu Tozu Kullanımı

Menopoz sonrası kadınlarda 6 gün boyunca Pisilyum alımı (15 g/1gün;) toplam kolesterol konsantrasyonunu düşürmektedir. Bu nedenle menopoz sonrası kadınlar koroner riskleri azaltmak için diyetlerinde karnıyarık otu tozu ilavesinden yararlanabilirler.

Kilo kontrolü 

Pisilyum’un içerdiği diyet lifleri kilo kontrolü ve yağ kaybına yardım edebilir. Karnıyarık otu lifi takviyesi tek başına veya sağlıklı bir diyetle alındığında ;

  • vücut ağırlığında
  • toplam vücut yağı yüzdesinde 
  • vücut kitle endeksinde (BMI) 

önemli ölçüde azalma sağlamaktadır.

DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER

Hastalıkların tedavisi için kullanılan karnıyarık otunun artan tüketimi yeni ortaya çıkan ve aşırı hassasiyet, anafilaksi ve astıma sebep olan bir gıda alerjeni olarak tanınmasına yol açmaktadır. Aynı zamanda ilaç etkileşimlerinin bilinmesini gerekli kılmaktadır.

GIDA ENDÜSTRİSİNDE  KARNIYARIK OTU KULLANIMI

Karnıyarık otu tozu (Pisilyum) gıda formülasyonlarına kolaylıkla eklenebilir ve ürünün lezzet algısını değiştirmez. Bu nedenle gıda endüstrisi, gıda ürünlerinde pisilyum kullanıldığında kronik bulaşıcı olmayan hastalıkların önlenmesinde önemli bir rol oynayabilmektedir.

Suyu bağlayabilmesi üretimde bir avantajdır. Viskozitesi nispeten 20- 50 ° C sıcaklıklar arasında, pH 2-10 arasında ve 0.15 M konsantrasyona kadar tuzdan etkilenmez. Bu nedenle son yıllarda bazı gıdalara (bisküvi, glütensiz ekmek ve kek  gibi fırıncılık ürünlerine) karnıyarık otu tozu ilavesiyle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Bu gıdalar :

  • bisküvi
  • glütensiz ekmek 
  • kek  gibi fırıncılık ürünleri

şeklinde sıralanmaktadır.

 

Fırıncılık Ürünlerinde Kullanımı

Mükemmel bir gluten ikamesi olan karnıyarık otu çölyak hastaları için ekmek katkısı olarak kullanılmaktadır. Gluten içeren ekmek ile kıyaslandığında  daha az yağ içermektedir. Böylece daha az enerji değeri sunmaktadır. Glütensiz ekmek formüllerinde kullanımı sayesinde:

  • daha iyi bir somun hacmi
  • daha yumuşak kırıntılar
  • iyileştirilmiş ekmek görünümü

sağlamaktadır. Bu sayede çölyak ve çölyak olmayan tüketicilerin duyusal beğenisini kazanmaktadır.

Bisküvilere %9’a kadar eklenebilen karnıyarık otu tozu diyete lif dahil edilmesi için iyi bir alternatiftir.

Kek ürününde karnıyarık otu tozu yoğunluğunun artışı, çözünür lifler tarafından su tutulmasına bağlı olarak  kek hacminde azalmaya sebep olmuştur.

Meyve Jeli 

Karnıyarık otu tozunun jel oluşturucu etkisi meyve jeli üretiminde değerlendirilmiştir. Böylece üründe su kaybını (sinerisis) önlemiş ve lif içeriğindeki artışa katkıda bulunmuştur.

Hayvansal Ürün Üretiminde Kullanımı

Az yağlı yoğurt (%0.63 yağ) reçetelerine % 0.12 Pisilyum(karnıyarık otu) eklenerek yoğurt için maksimum sertlik, viskozite ve en uygun pH ile mükemmel bir  duyusal kabul edilebilirlik bulunmuştur.

Sosis üretiminde pektin kullanmak yerine karnıyarık otu tozu ilavesiyle, kalite nitelikleri korunmaktadır. Belirgin polifenol ve flavonoid seviyeleri nedeniyle ürünün tedavi edici bir etkiye sahip olabileceği gösterilmiştir.

Dondurma ve dondurulmuş tatlılarda yoğunlaştırıcı olarak kullanımı da mevcuttur.

KAYNAKÇA

Verma A. ve ark. 2013. Pisilyum (Plantago ovata) Husk: A Wonder Food for Good Health. International Journal of Science and Research (IJSR) Volume 4 Issue 9, September2015

Fratelli ve ark. 2018. Modelling the effects of pisilyum andwater in gluten-free bread: An approach to improve the breadquality and glycemic response. Journal of Functional FoodsVolume 42March 2018, Pages 339-345

Zandonadı R. ve ark. 2009.  Pisilyum as a Substitute forGluten in Bread.- American dietetic association

Franco E. ve ark. 2020. Pisilyum (Plantago ovata Forsk): From evidence of health benefits to its food application. Trends in Food Science & Technology. Volume 96February2020, Pages 166-175

Fernandez N. ve ark. 2012 . Drug interactions with thedietary fiber Plantago ovata husk. Expert Opinion on DrugMetabolism & Toxicology. Volume 8, ıssue 11, Pages 1377-1386

Khalili B. ve ark. 2003,  Pisilyum-associated anaphylaxis anddeath: a case report and review of the literatüre. Annals of allergy asthma & immunology Volume 91, Issue 6, P579-584, December 01, 2003

Jonna Jalanka ve ark. 2019. The Effect of Pisilyum Husk on Intestinal Microbiota in Constipated Patients and HealthyControls. International Journal of Molecular Sciences. (Sci.2019, 20(2), 433)

Elli M. ve ark. 2008. Evaluation of prebiotic potential of refined pisilyum (Plantago ovata) fiber in healthy women. J. Clin. Gastroentero. 2008 Sep;42 Suppl 3 Pt 2:S174-6