Vegan Alternatif :Bitkisel Protein Kaynakları

Dünya nüfusunun hızla artması, kaynakların azalması, hayvansal protein kaynaklarına ekonomik açıdan ulaşım zorluğu gibi sebeplerden dolayı bitkisel proteinlere

Hazırlayan : Afranur DÖNMEZ

Proteinin  İnsan Vücundaki Önemi

İnsan vücudu için hayati öneme sahip olan proteinler, vücudun temel yapısal materyali olmasına ek olarak :

  • vücut direncini arttırma
  • kasların kasılması
  • hücrelerin onarımı gibi birçok göreve sahiptir.

Proteinler aminoasitlerden oluşmaktadır ve temel olarak 20 aminoasit vardır. İnsan vücudu bu aminoasitlerin 11 tanesini sentezleyebilirken, 9 tanesini sentezleyemez ve bu 9 aminoasit “temel aminoasitler” olarak adlandırılmaktadır. Temel aminoasitler:

  • histidin
  • izolösin
  • lösin
  • lizin
  • metionin
  • fenilalanin
  • treonin
  • triptofan
  • valin  şeklinde sıralanmaktadır.

Hayvansal ve Bitkisel Proteinler

Vücut işlevlerinin yerine getirilmesi için insan vücudunda sentezlenmeyen bu temel aminoasitler besinler yardımıyla vücuda alınmalıdır. Proteinler hayvansal ve bitkisel proteinler olmak üzere ikiye ayrılır.

Dünya nüfusunun hızla artması, kaynakların azalması, hayvansal protein kaynaklarına ekonomik açıdan ulaşım zorluğu gibi sebeplerden dolayı bitkisel proteinlere olan ilgi artmaktadır. Hayvansal protein kaynaklarına alternatif olan bitkisel protein kaynakları sebzelerden tohumlara ve bakliyatlara kadar çeşitlidir.

Bitkisel Proteinler Neden Tercih Edilmektedir?

Bitkisel protein kaynaklarının tercih edilme sebepleri şunlardır:

  • Daha ekonomik olması
  • Uzun süreli tokluk hissi yaratması
  • Kilo verme sürecinde yardımcı olması
  • Özel tüketim grupları olan veganlar, vejeteryanlar ve hayvansal protein tüketmesi önerilmeyen kişiler tarafından rahatlıkla tüketilebilmesi

Bitkisel Protein Kaynakları

Bazı bitkisel protein kaynakları şunlardır:

  • Fasulye: Çeşitlerine göre farklılık göstermekle birlikte 100 gram fasulye 9,01 gram protein ve 9 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Mercimek: 100 gram mercimek 24 gram protein ve 10,07 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Kinoa: Besin değeri oldukça yüksek olan kinoa 100 gramında 24 gram protein ve 2,8 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Karabuğday: 100 gram karabuğday 13 gram protein ve 10 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Soya fasulyesi: 100 gram soya fasulyesi 36,5 gram protein ve 9,3 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Soya sütü: 100 gram soya sütünde 5,6 gram protein ve 0,2 g toplam diyet lifi bulunmaktadır.
  • Nohut: 100 gram nohut 8 gram protein ve 4 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Kabak çekirdeği: 100 gram kabak çekirdeği 30,3 gram protein ve 6,1 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Bezelye: Sekiz temel aminoasidi içeren bezelye 100 gramında 5,42 gram protein ve 5,7 gram toplam diyet lifi içermektedir.
  • Tofu: 100 gram tofu 9,41 gram protein ve 2,4 gram toplam diyet lifi içermektedir.

Dünya genelinde yapılan Ar-Ge çalışmalarında temel hayvansal proteinleri ikame edebilecek bitkisel protein kaynaklarına yer verilmektedir.

Neden Bitkisel Protei n?

 Yapılan çalışmalarla bitkisel kaynaklı besin ağırlıklı beslenen bireylerin vücut ağırlığının, kolesterol ve kan basıncı seviyelerinin, kalp krizi ve felç riskinin daha düşük olma eğiliminde olduğu kanıtlanmıştır. Protein, magnezyum, potasyum gibi kaynaklar açısından zengin bitki bazlı diyetler kemik ve kas sağlığını iyileştirebilir. Bu noktada önemli olan beslenme rutini ile çeşitli ve dengeli bir aminoasit profili oluşturmaktır.

 

Kaynakça 

Nelson, D. L., & Cox, M. M. (2005). Lehninger. Principles of Biochemistry, (4).

U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service. FoodData Central, 2019.